مصطفى النوراني الاردبيلي
32
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مىكنند اين دمكرده اشتهاآور و مقوّى است ، اگر براى تسكين يافتن يا خوب خوابيدن مصرف شود بهتر است كه 20 تا 40 گرم از ميوه مخروطى را به مدت 15 دقيقه در يك ليتر آب جوش دم كنيد . « 2 » طعم تلخى دارد . مدرّ و معرّق و ضد كرم و خوابآور است و شهوت را تسكين مىدهد در طب عاميانه براى رفع ميگرن از دمكرده رازك گلهاى مخروطى آن استفاده مىنمايند . « 3 » رازك از گياهان بسيار مفيدى است كه مصارف مختلف درمانى و صنعتى دارد . از نظر درمانى داراى اثر مقوى ، آرامبخش ، اشتهاآور ، مدر و تصفيه كننده خون است در صنايع غذايى نيز از آن براى معطر و خوش طعم ساختن آشاميدنىها استفاده به عمل مىآيد و از اين نظر بايد گفت هيچ گياهى با آن قابل رقابت نيست . از مصارف ديگر صنعتى آن استفاده از الياف فيبرى گياه در ساختن طناب و پارچههاى خشن شبيه كرباس و غيره مىباشد . پرورش آن به علت مصارف زيادى كه اعضاى مختلف گياه دارد در غالب نواحى مساعد معمول است . رازك گياهى پايا ، پيچنده دو پايه و از تيره شاهدانه cannabinaceae است . طول ساقه آن 3 تا 4 متر است ولى در نواحى مساعد انواع پرورش يافته آن به طول 10 متر نيز مىرسد . رازك برگهايى متقابل مركب از 3 تا 5 لوب نامساوى و دو نوع گل يكى نر و ديگرى ماده دارد گلهاى نر آن كوچك به رنگ تقريبا سفيد و مجتمع به صورت خوشههاى متقابل در محور ساقه يا در قسمتهاى انتهايى آن مىباشند . قسمت مورد استفاده رازك : مجموعه گلهاى ماده آن است كه به مخروطهاى ماده cone de houblon موسوم است و از گياه پرورش يافته به دست مىآيد . « 1 »
--> ( 2 ) - آشنايى با گياهان دارويى ، ص 58 . ( 3 ) - بهداشت تغذيه ، ص 460 . ( 1 ) - گياهان دارويى ، ص 594 .