مصطفى النوراني الاردبيلي

314

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

است ، سردرد آورد ، زيان به سر مىرساند ، اگر با سبكى بخورند خمارى از سر ببرد ، خواب‌آور است و مايه تيرگى حواس است ، ديده را جلا مىدهد ، شادى افزا و توانبخش قلب است . زعفران اشتها را از بين ببرد ، شهوت‌انگيز است ، ادرار بول كند ، زعفران را با موم يا زرده تخم‌مرغ و دو چندان روغن زيتون مخلوط كنند در علاج سخت شدن زهدان و بهم آمدن دهانه آن و قرحه‌هاى پليد آن نافع است . مىگويند اگر سه مثقال زعفران را يك مرتبه بخورند از شاده سكته كنند و مىميرند . « 1 » زعفران الحديد : زنگ آهن است كه آن را سوهان كرده بر روى صفحه پهن نموده تر مىكنند و بر جاى نمناك بگذارند تا زرد شود بعد از آن كوبيده اجزاى زرد شده آن را ، بلكه زومار به دستور گذارند و تكرار عمل نمايند تا آن همه زعفران گردد . شياف آن جهت قطع حيض و نفاس و جهت قطع خون بن دندان و تقويت آن نافع و خوردن يك قيراط آن مانع آبستنى است و در صناعت جزو عظيم است . « 2 » دكتر فاضل موسوى مىگويد : بر حسب معمول آهن استعمالش و تحزيرش طرق مختلف دارد كه در زمان ساق آن را يا خود گرد را اصلاح كرده و بعد كشته درست كرده استعمال مىكردند ، يا آن را سرخ كرده در آب سرد گذاشته آن آب را استعمال مىكردند يا چرك آن را كه وقت آب كردن آهن از آهن جدا مىشود استعمال مىكردند يا با عمليات مختلف از سركه يا آهن را با خرقه گذاشته از آن ماده مىگرفتند ، تمام اين قسمها طرق مختلفى دارد و آهن به هر صورت خواص ثابت دارد كه براى قوت و كم اشتهايى خوراك ، مقوّى دل و معده معروف است و به‌طور خارجى حابس خون بواسير ، قبض كننده خون دهان است ، بواسير و طحال را مفيد است و در خضاب مو درست كردن آن را استعمال مىكنند و زعفران الحديد هم داراى همين خواص مىباشد .

--> ( 1 ) - قانون در طب ، بوعلى سينا ، ج 2 ، ص 139 . ( 2 ) - تحفه حكيم مؤمن ، ص 136 .