مضر براى مزاج بلغمى ، مصلح آن شكر با ميخك ، بدلش : زراوند و صندل سفيد است . « 1 » شربت آن در بركندن صفرا بسيار مؤثر است . اين ميوه داراى ترشى مخصوصى است ، شبيه آنچه در سيب ترش ديده مىشود و به‌علاوه داراى قند و چندين ترشى ديگر است ، ريشه درخت زرشك به علت داشتن تركيبى به نام برى سرين داراى اثر مسهلى بوده و ضد تب مىباشد و براى ترك ترياك مفيد است . برگهاى درخت زرشك داراى مقدارى زياد ويتامين C بوده و درمان رقيق شدن خون است ، آب زرشك بسيار خنك است و صفرابر و مسكّن تشنگى است و حرارت معده و جگر را فرو مىنشاند . براى باز كردن درمان استسقا و سردى معده و معالجه اسهال كه از ضعف جگر يا به سبب زيادى بلغم باشد ، نافع است ، جهت تقويت هاضمه با زعفران تجويز مىشود . جهت بزرگى كبد و سختى ادرار توصيه مىشود ، از رنگ قرمز زرشك در رنگريزى استفاده مىشود . و چون آب زرشك با آب سيب به مقدارى مساوى مخلوط كرده و معادل نصف آب زرشك آب ليمو اضافه كرده و به آن مقدارى شكر افزوده و به قوام آورند تا بسته شود معجونى به دست مىآيد كه پادزهر سموم ، مخصوصا ضد سم افعى است و ترياق كبير را نيز به همين دستور درست مىكردند و به آن مقدارى مرواريد محلول در آب ترش ترنج مىافزودند . اين معجون علاوه بر خاصيت پادزهرى كه دارد ، درمان تنگى نفس و غش بوده ، غم و غصه و بىاشتهايى را از بين مىبرد . دانه‌هاى زرشك به تنهايى يا مخلوط با ادويه مناسب جهت زخم معده و دل درد و اسهال تجويز شده است . براى معالجه كسانى كه با ترياك مسموم شده‌اند معمولًا جوشانده‌اى از ريشه درخت زرشك استفاده مىكنند . به خانمهايى كه دوره يائسگى آنها نزديك است يا اختلالات رحمى دارند توصيه كنيد كه از خوردن زرشك غفلت نكنند . « 1 » دمل و جوش : ضمادش را بر دملهاى گرم گذاشتن بسيار مفيد است .

--> ( 1 ) - مخزن المفردات ، ص 207 . ( 1 ) - مجموعه طب سنتى و گياهى ، 215 - 214 .