مصطفى النوراني الاردبيلي

28

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خواص درمانى و كاربرد : مخروط ماده رازك اثر مقوّى معده ، آرام كننده و ضد تشنج دارد و به علاوه مدرّ ، معرّق ، تصفيه كننده خون ، ضد كرم ، تب‌بر ، خواب‌آور و برطرف‌كننده التهاب است . خواص درمانى رازك از قديم‌الايام مورد شناسايى اطباى قديم بوده است ، مانند آنكه cizim آن را دارويى اشتهاآور و محرك دستگاه هاضمه و تقويت كننده عمل كليه دستگاههاى بدن دانسته است . مصرف مداوم آن مشروط بر آنكه به مدت طولانى به كار نرود و به علاوه بىرويه صورت نگيرد . فعاليت دستگاه گردش خون و ترشح ادرار را زياد مىكند و موجب مىگردد كه در مواقع ضعف مفرط ، كليه عوارض از بين برود و بيمار احساس سلامتى كامل نمايد . با توجه به اين خصوصيات است كه از اين گياه مىتوان در موارد ضعف مفرط ، ضعف عمل دستگاه هضم ، لنفاتيسم ، كم‌خونى دختران جوان ، نرمى استخوان ، آب آوردن انساج ، اسهال ، اسكوربوت ، حالت زردى مشروط بر آنكه با تحريك مجارى صفراوى همراه نباشد ، نقرس ، ترشح مخاط ، بيماريهاى جلدى مزمن مخصوصا سودا ، وجود كرم و غيره استفاده كرد . اطباى قديم كشور انگلستان جوشانده آن را به عنوان خواب‌آور به مبتلايان به بيماريهاى رماتيسمى و غيره در طى دوران بيمارى مىدادند و براى اين منظور نيز عصاره گياه را تجويز مىكردند و حتى چنين عقيده داشتند كه اگر مقدارى از مخروط ماده گياه در زير سر بيمار جاى داده شود ايجاد خواب مىكند عده‌اى نيز براى آن اثر ايجاد خواب ملايم قائل بودند و چنين عقيده داشتند كه با مصرف آن يك حالت سستى و چرت زدن پيش مىآيد ، يا آنكه خواب بيمار را سنگين‌تر و مداوم‌تر مىسازد . رازك اثر تسكين دهنده ، تحريكات شهوانى دارد و اين اثر ضمن يك سلسله آزمايشهاى دقيق به اثبات رسيده در اين مورد با آنكه عقايد مختلفى توسط اطباء ابراز شده كه خود قضاوت را مشكل ساخته است ، توجه به اين نكته كه مخروط ماده رازك اگر مدتى در حدود 9 ماه نگهدارى شود اثر درمانى آن كاسته مىشود تا حدى اين امر را روشن مىكند ، زيرا در هر حال بنا به تجربيات اثر مسكن لوپولن را بر روى دستگاه تناسلى نمىتوان ناديده گرفت . در ميان مردم براى مخروطهاى ماده رازك ، اثر رفع سردردهاى يك طرفه ، ميگرن