مصطفى النوراني الاردبيلي

272

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

گياه زدوار داراى برگهايى بلند شبيه زردچوبه به طول تا يك متر ، گلها زرد ساقه زير زمينى آنها كه در بازار دارويى با نام ريشه گياه معروف است و در طب سنتى مستعمل است شبيه سعد است ، به ضخامت حدود يك انگشت ضخيم ، سخت و كمى تلخ است سطح بيرونى خاكسترى تيره يا سياه و مغز آن بنفش است وقتى آن را بسايند گرد آن بنفش و طعم آن تلخ است . تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى در گونه c . pallida در بيخ آن اسانس سينئول كامفن زينجى برن ، بورنئول ، كامفور ، كوركومين ، زئودارين صمغ رزين و نشاسته وجود دارد . خواص و كاربرد : زدوار از نظر طبيعت طبق راى حكماى طب سنتى گرم و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه فرح‌آور ، مقوى نيروى اعضاى رئيسه بدن نظير دل دماغ و كبد و مقوى احشاء و آلات درون شكم است و براى جميع سموم سرد و گرم پادزهر مؤثرى است بازكننده انسداد و گرفتگىهاى مجارى است ، مسكن دردها و مقوى چشم است براى افزايش اشتها و تحريك و افزايش نيروى جنسى خيلى مؤثر و منعظ است و مدر مىباشد و براى بيمارىهاى دماغى و اعصاب مانند صرع ، فلج ، لقوه ، رعشه ، سستى ، بىحسى ، خواب‌رفتگى اعضاء ، استسقاء ، يرقان ، ضعف معده ، خرد كردن سنگ مثانه ، سختى ، ترشح ادرار ، رفع عفونت از اخلاط و اكثر بيمارىهاى سرد از طريق خوردن و ماليدن مفيد است . خوردن 2 گرم ساييده آن با سركه رقيق براى رفع ورمهاى داخلى مفيد است مقدار 2 گرم آن با جلاب و با شربت گاو زبان و بادرنجبويه يا با عرقهاى مناسب نظير عرق گاو زبان و گلاب يا بيدمشك براى تفريح قلب ، رفع ضعف قلب ، رفع خفقان ، تپش و فشار قلب ، خصوصا در مواردى كه برودت و سردى باشد نافع است « 1 » .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 353 - 350 .