مصطفى النوراني الاردبيلي
266
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
زبد البحر يا كف دريا پنج نوع است : 1 - ابرى شكل و تندبوى و بويش به بوى مشك سائيده مىماند كه اين نوع پرمايه است و در كنار آب پيدا مىشود . 2 - ابرى شكل و سبك و دراز و نرم و بوى جل وزغ را مىدهد . 3 - گلرنگ . 4 - بنفشى رنگ كه اين دو نوع سبك و كم مايه و به پشم چركين شباهت دارند . 5 - به هيئت قارچ است و رويهاش صاف و طرف اندرونى زبر و هيچ بويى ندارد . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خواص : پليدىها را پاك كند زداينده و سوزنده است كف درياى گلرنگ از ساير انواع آن لطيفتر است ، كف درياى گلرنگ و بنفشى و قارچى شكل در ستردن موى مؤثرند عموما دندانها را استوار كند و صاف آن در جلا دادن دندانها كارىتر است ، گلرنگ براى طحال و استسقاء سودمند است . « 1 » زبد البحر جلا دهد و سخ ببرد و داء الثعلب و داء الحية را نيك باشد چون بسوزند و اندر الكل بگذارند و بر او طلا كنند و اثر ريشها را از چشم ببرد و دندان بيفروزد و اگر با سركه طلا كنند موى بروياند و گرم و خشك است اندر آخر درجه دوم . « 2 » * زبل سرگين ( اقرب الموارد - بحر الجواهر دهخدا ) زبل و زبيل سرگين است مزبله جاى افكندن آن شرح قاموس دهخدا افكنده ، جمله حيوانات كه به پارسى او را سرگين گويند ترجمه صيدنه دهخدا . « 3 »
--> ( 1 ) - قانون در طب ، ص 137 . ( 2 ) - الابنيه عن حقايق الادويه ، ص 176 . ( 3 ) - فرهنگ واژههاى دشوار ص 185 .