مصطفى النوراني الاردبيلي
251
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
ايزوكرنسيمين isoconessimine و در آخر به مقدار 4 / 0 درصد كونيمين conimine جدا شده است . برگ و پوست درخت زبان گنجشك داراى گلوكزيدى به نام فراكزينوزيد fraxinoside يا فراكزين fraxine است كه در مارونيهدند نيز يافت مىگردد . پوست زبان گنجشك علاوه بر گلوكزيد مذكور موادى نظير مانيت اينوزيت كوئرستين quercetine دكستروز اسيد ماليك صمغ تانن و اسانس نيز مىشود . دانه اين درخت داراى 5 / 26 درصد ماده چرب قابل استخراج است كه رنگ زرد ، بوى مخصوص و طعم ملايم و خوراكى دارد ولى فقط در صابونسازى و مصارف صنعتى از آن استفاده مىشود . برگ اين گياه حاوى فلاونوييدها و مشتقات كومارين است . پوست آن حاوى مانيت mannite است كه مزه شيرينى دارد . در زبان گنجشك اسانس و كلوكوزيد فراكسين frauin وجود دارد و به علاوه اين درخت manna يا من گرفته مىشود در برگ و پوست درخت گلوكوزيد فراكسين يا فراكسوزيد وجود دارد در تخم زبان گنجشك در حدود 25 درصد ماده چرب با بوى مخصوص و طعم ملايم به رنگ زرد يافت مىشود ، اين چربى قابل استخراج بوده و به مصرف صابون سازى مىرسد . خواص و كاربرد : از پوست اين درختچه از روزگاران كهن در طب سنتى هند براى معالج اسهال خونى استفاده مىشود ، در تايلند از برگهاى درختچه براى كشتن انگلهاى روده استفاده مىشود ، ميوه آن براى معالجه سل ، در دوران باردارى به كار مىرود ، از تخم آن براى معالجه تب همراه با اسهال و از چوب آن در موارد كچلى و از ريشه آن بهعنوان قاعدهآور استفاده مىشود . در حال حاضر مصرف اصلى از پوست آن است كه براى معالجه اسهال خونى و تب