مصطفى النوراني الاردبيلي
232
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
است و ميوهاش خوردنى و گس است پايين ميوهاش پهن است و رنگش زرد مىباشد . مزاج : مزاج آن سرد و تر است و قبض آن از سنجد بيشتر ، صفرا را دفع و در بند آوردن مواد مايع بدن از هر ميوهاى اثر بخشتر بوده ، مايه سردرد و با معده ناسازگار است . « 1 » تركيبات شيميايى : كاملا شناخته نيست ولى داراى گليكوزيدهاى فلاونى و كاتشين است ، تركيبات اين گياه جريان خون را در سرخرگهاى كرنر قلب تسريع كرده و حال عمومى بيمار مبتلا به بى نظمى قلب را بهبود مىبخشد ، اين اثر تنها پس از يك دوره درمان طولانى ديده مىشود و هيچ گونه اثرى بر روى بيماريهاى ارگانيك قلب ندارد . از نظر تركيبات شيميايى طبق گزارش علمى كه در g . i . m . p آمده است در گونه crataegus omgacantha مواد زير مشخص شده است : اكساليك اسيد و در ساقهها و جستهاى جوان و سبز زالزالك hcn گلوكوزيد و ماده عامل تلخ به نام كراتگين كه مشابه اسكولين است . و در مورد قلب پستانداران اثر سمى دارد ، ميوه تازه زالزالك داراى سيتريك اسيد و تارتاريك اسيد و كراتگوس اسيد ، پكتين ، روغن چرب قندهاى گلوكوز و فروكتوز است . در هسته آن ماده آميگدالين وجود دارد در گلهاى آن در حدود 157 / 0 درصد اسانس و همچنين ترى ميتل آمين كوئرستيرين و كوئرستين يافت مىشود . در گزارش ديگرى در s . g . i . m . p آمده است كه ماده عامل زالزالك در گونه c . ougacantha ماده كراتگوس لاكتون است كه مفتح قلبى است يعنى موجب باز
--> ( 1 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 141 .