مصطفى النوراني الاردبيلي
22
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
جنگلهاى گياهان سوزنى برگ مشاهده مىشود . بطور معمول در اروپاى غربى و جنوبى و در بريتانيا مىرويد در ايران اين گياه در جنگلهاى نواحى شمالى ايران و سراسر ارتفاعات آستارا مىرويد . تركيبات : تنها تركيب شناخته شده فعال برگهاى اين گياه ، تانن و يك ماده تلخ است . اثرات درمانى : خاصيت تببر دارد سرفه را تسكين مىدهد و يك پيشابآور ملايم است به ترشح صفرا كمك مىكند دانههاى آن تهوع و اسهال شديد ايجاد مىكند اساسا تيزاب اين گياه براى درمان آنفلوانزا ، التهاب برونشها ( برونشيت ) و ذات الريه مصرف مىشود . « 1 » فارسى من راج است ولى در اطراف رشت به من خج و خچ در آستارا هس ، در ديلمان خاس و خاش در شهسوار كنگه مىگويند . عربى من شرابه طيم و عود الخير است ميوه من به اندازه آلبالو و قرمز رنگ مىباشد و داراى سه يا پنج هسته است و طعم تندى دارد از بافتهاى زير پوست من پس از سائيدن نوعى چسب بدست مىآيد كه مانند سريش است . برگهاى من هميشه سبز بوده و خزان نمىكنم ، گلهاى درشت من به صورت مجتمع سفيد يا صورتى است ، از مشخصات برگهاى من خاردار بوده و نوك تيز آنهاست ، برگ من داراى جوهر مازو ، ( تانن ) كمى قند و صمغ و كمى موم است ، برگهاى من به علت داشتن جوهر مازو و يك ماده دارويى پيشابآور مليّن مقوّى و تببر است . و در معالجه تب و لرز تجويز مىشود ، ميوه درخت من قىآور و مسهل است مقدار خوراك برگ من يك فنجان تا سه فنجان از دمكرده سى تا شصت در هزار است گرد برگ خشك من به مقدار 4 تا 15 گرم بطور جوشانده يا محلول در شربت داده مىشود . « 1 »
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، پروفسور هانس فلوك ، ص 91 . ( 1 ) - زبان خوراكى ، ج 3 ، ص 24 .