مصطفى النوراني الاردبيلي

16

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

تحليل كند و گوشت اندر ريش‌ها بروياند و گرم و خشك است در درجه دوم قوى . « 1 » جويدن راتيانج براى خارش بدن و التيام جراحات مفيد است جويدن آن براى سرفه رطوبتى و جذب فضول دماغ نافع است براى جنبيدن مغز سر بايد 16 نخود اسطوخودوس را با آب عسل ميل كنند . دستور ساختن آب عسل آن است كه اول يك سير عسل و آب را به اندازه عسل با آتش ملايم جوشانيده كف عسل را جمع كنند ، آن قدر بجوشد تا آب نصف شود اين آب عسل داراى خواص بسيار است . راتيانج يا راتيانه را برخى از طبيبان جداگانه نوشته‌اند ولى ممكن است همان راتينج باشد ، يا از خانواده آن بوده باشد ، محققين محترم بايد آن را مورد دقت قرار دهند . « 2 » راتينج را بعضى راطينج گويند و آن صمغ درخت تاژ است چون درخت خرد بود و آن را راطانا و راتيانا و قلقونيا گويند و به پارسى سندروس گويند و به لغت سريانى ريوسا گويند و به لغت هندى سجرش گويند و به آن مختلف الانواع گويند و يك نوع راتينج را بطم تعريف كرده‌اند و نوع دوم را راتينج خرنوبى گويند و اين نوع در غايت ترى و نوع سيم آن است كه به زيت مشابهت دارد و گفته‌اند : اين نوع در ناودانهاى سفالين متولد شود و يوحنا در علاج آن ذكر كرده است كه صمغ درخت حبه الخضرا كه آن را راتينج گويند سود دارد ، راتينج صمغ درخت صنوبر است و از درخت نيز حاصل مىشود . راتينج صنوبرى خوش رنگ مىباشد و يك نوع از آن به رنگ سپيد مىباشد و ديگرى به لون روغن كه بوى آن خوش و پاكيزه بود و نيك سرخ نبود به لون بلكه به موم مشابهت دارد و جرم آن زود شكسته شود . « 3 » در روغن تربانتين و روغن مواد اسيد سولفوريك مكمل حل مىشود ، با اسيد سولفوريك رنگ آن سرخ مىگردد o , shaughnessy ريزين را در روغن تربانتين حل كرده به آن محلول

--> ( 1 ) - الابنيه عن حقايق الادويه ، ص 167 . ( 2 ) - راه نجات از مرگ مصنوعى ، ج 5 ، ص 13 . ( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 3 ، ص 21 ؛ صيدنه ، ج 1 ، ص 320 .