مصطفى النوراني الاردبيلي

117

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

به عربى : سمن ، دهن . هندى : گهى ، گهرت ، گهيو . انگليسى : clarified butter . لاتينى : batyrum depuratum . در فارسى و عربى روغن و دهن براى روغن حيوانى و نباتى هر دو استعمال مىشود ، مثلًا مىگويند دهن البقر كه از درست كردن ماست ، كره به دست مىآيد و در هندى آن را مسكه مىگويند . « 1 » روغن ماهى و حيوانى : روغن ماهى داراى مقدار زياد ويتامين A , D توصيف شده است كه خيلى مفيد براى سينه است و بيشتر ويتامين A , D طبى از روغن ماهى حاصل مىشود و نيز ماليدن آن براى امراض جلدى بخصوص سوختگى ناشى از آتش خيلى مفيد است و اسم طبى آن را cod liver نوشته است و ماده butyrum كه از شير گاو حاصل مىشود . يك ماده‌اى به رنگ زرد است و آن 30 % جوهرى به نام olein دارد و 68 % ماده palmitin در آن موجود است و در صنعت صابون‌سازى هم بعضى جاها روغن استعمال مىشود . « 2 » روغن حيوانى بعضى از اسيدها را دارد كه آن را fatty acids مىگويند و نيز روغن معدنى كه آن هيدروكاربون مىباشد كه از نفت گرفته مىشود و كره كه ماده چربى شير حيوانى مىباشد داراى اصل جوهر روغن مىباشد و استفاده‌اش از روغن بيشتر است . « 3 » روغن زنبق سفيد : روغن زنبق سفيد كه آن را رازقى يا ياسمن سفيد مىگويند در بينى چكانيده شود شفاى هفتاد درد است . « 4 »

--> ( 1 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 233 . ( 2 ) - دستور بريتانى ، ص 1340 - 1282 . ( 3 ) - فرهنگ طبى انگليسى ، ص 116 - 486 . ( 4 ) - حلية المتقين ، ص 116 .