مصطفى النوراني الاردبيلي

584

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

ساقه‌هاى بارور در آغاز بهار و ساقه‌هاى نازا در ارديبهشت و خرداد ظاهر مىشوند . ساقه‌هاى بارور كوتاهتر و ضخيم‌تر از ساقه‌هاى نازا است و به رنگ مايل به قرمز و فاقد دانه‌هاى كلروفيل به نظر مىرسد . قسمت مورد استفاده دم اسب ، پايه‌هاى نازاى آن است كه داراى ذرات كلروفيل مىباشند . خشك كردن ساقه‌هاى گياه در گرماى خورشيد يا در دستگاههاى خشك شونده انجام مىشود . خشك شده را مىتوان به صورت گرد نگهدارى كرد . تركيبات شيميايى : قسمتهاى مختلف اين گياه داراى اسيد سيليسيك ، اكساليك ، ماليك و آكونى تيك ، يك ماده تلخ ، يك ماده رزينى ، به مقادير كم از مواد چرب ، املاح آلومينيوم و پتاسيم و نوعى ساپونين به نام اكوئى ستين EQUISETINE است . ماده اخير بر اثر تجزيه به اكوئى ستوژنين EQUISETOGENENE فروكتوز و آرابينوز تبديل مىشود . خاكستر اين گياه داراى 64 / 70 درصد سيليس DEBLOCK ( در سال 1923 ) است ، مقدار آن در گياه مسن و نمونه‌هايى كه در خاك رُس رشد پيدا نموده باشند ، زيادتر است . خواص : در قرون وسطى براى دم اسب اثر بند آورنده خون قائل بودند . SEB . KNELPP در سال 1890 ميلادى آن را از نظر دارا بودن خاصيت بند آورنده خون ، يك گياه دارويى بى نظير اعلام داشت . دم اسب اثر مدرّ قوى ، بند آورنده خون ، ترميم كننده انساج و تأمين كننده عناصر معدنى بدن دارد بطورى كه از اين نظر مىتوان آن را در درمان بيمارى سل ، از داروهاى مؤثر و مفيد به حساب آورد . در استعمال خارج ، داراى اثر ضد عفونى كننده و التيام دهنده زخمها است . جوشانده دم اسب ترشحات ادرار را به وضع قابل توجهى افزايش مىدهد ، از اين جهت طبق بررسيهاى W . BOHN كه در سال 1927 ميلادى صورت گرفت ، دم اسب دارويى مؤثر در رفع استسقاء و آب آوردن انساج اعلام شد . ضمنا ادامه