مصطفى النوراني الاردبيلي
576
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
ديگ گذاشت تا بسوزد . بايد آن قدر بسوزد تا سفيد رنگ گردد و گردى لطيف . هر نوع دردى كه كهنه نباشد براى نفع دارويى بايد سوزانده شود و آنگاه به كار برده شود . دردى كهنه از قوتش كم شده است و نياز به سوختن ندارد . بايد دردى را در ظرفهاى ويژه نگهدارى كنند و هوا نخورد و گاهى دردى را همچون توتيا شستشو مىدهند . « 1 » دردى ، ثقل يا ته نشين يك شىء را مىگويند ، اما منظور ته نشين روغن است . آن را در فارسى دردى روغن و در هندى تيل كى گاد مىگويند . « 2 » * درمنه تعريف : يونانى : ساريقون ، اقونيا ، سوربيون شجرا ، ستيابحريا . سريانى : ابرونا ، رومى : اريطون ، عربى : شيح ، شيح ارمنى ، شجرة الشيوخ ، هندى : جوهر اجواين مىباشد . درمنه گياهى است از تيره مركّبان ، جزو دسته آفتابيها كه منشأ آن را تركستان دانستهاند . درمنه خودرو و بيابانى است و ارتفاعش تا نيم متر مىرسد ، آب و عصاره آن در طب مستعمل است ؛ علف جاروب ، ورك ، خنجك ، شيح خراسانى ، قيصوم انثى ، نبات السنتونين . « 3 » درمنه تركى تخم بسيتاج است كه وخشيزك نامند . اقسام آن محلل رياح ، مقطّع ، ملطّف ، مسكّن و در آن قبض كمتر از قبض افسنتين است ولى آن زيادتر از افسنتين است و آن بسيار تلخ و كمى نمكى است . خاكستر آن چون با روغن زيتون يا با روغن بادام تلخ بر داء الثعلب بمالند بسيار نفع
--> ( 1 ) - محيط عظم ، ج 2 ، ص 12 . ( 2 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 174 . ( 3 ) - فرهنگ معين ، ج 2 ، ص 1514 .