مصطفى النوراني الاردبيلي

58

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

به ايتاليائى : Rusco . Bruiscolo به آلمانى : Myrtendorn , Echter Mausedorn به فارسى : كوله خاس ، هس ، « 1 » و به عربى : آس برى ، عناب برى و شرابة الراعى مىگويند . تركيب شيميائى : ريزوم گياه داراى اسانس ، رزين ، املاح ، پتاسيم و كلسيم و آسپاراژين است . خواص : ماتيول ريشه آن را جهت برقرارى و تحريك ترشحات ادرار به كار مىبرند . ريزوم و ريشه گياه ، اثر مدر و اشتهاآور دارد و بايد قبول كرد كه ريشه و ريزوم ، به علت مدر بودن ، اثر معالج در رفع آب آوردن انساج ، استسقاء و بيماريهاى مجارى ادرار ، سنگ كليه و همچنين زردى ، نقرس ، حالات خنازيرى و كم خونى دختران جوان را دارد . از برگ آن سابقا دم كرده‌هاى تب‌بر تهيه مىكردند . « 2 » * آش انگور تعريف : اين گياه داراى انواع ديگرى مثل Rhamnus Purshiana و R . Infectoria مىباشد كه گياه نوع اول را به انگليسى عرفى Cascara Sagrad مىنامند و بر اثر هيدروليز از آن گلوكز يدى به نام آنتراكينونيك و موادى نظير كاسكارين و پورشيانين به دست مىآيد و مصرف يك گرم آن ملين است . نوع دوم كه در مركز اروپا مىرويد و در ايران يافت نمىشود داراى خواصى مشابه نرپرن ( آش انگور ) مىباشد و در سابق از ميوه‌اش عصاره‌اى به نام ليكيون تهيه مىشده كه براى درمان اخلاط خونى مصرف داشته است . « 3 » اسم : خوشه انگور را به لاتينى : Rhamnus Cathartica

--> ( 1 ) - اسامى فارسى گياه مذكور به گونه ديگر موجود در ايران به نام R . Hyrcanus Woronow كه در جنگلهاى مرطوب سواحل خزر ، مانند مازندران ، گيلان ، گرگان و غيره مىرويد ، اطلاق شده است . ( 2 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 3 ، ص 233 . ( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 1 ، ص 601 .