* آب تلخ تعريف : به عربى ماء المرّ گويند مزاج آن گرم و خشك است اخلاط غليظ را لطيف ، بلغم را قطع و بسته‌هاى بدن را باز مىكند . مضر سرد مزاجها و فاسد كننده خون است و مصلح آن غذاهاى چرب است . طبق دستور زير جلا دهنده مىباشد : همراه با آب ، عسل و شكر و شير پخته شود و نيز قبل از خوردن آن بهتر است آب نخود مصرف شود و هر آبى را كه قبل از استفاده جوشانده يا مقطر نموده استفاده كنند . « 1 » * آب خاكستر تعريف : آبى است كه در آن خاكستر بريزند و چند مرتبه بجوشانند ، سپس صاف نمايند . مزاج آن گرم و خشك و به اصل چيزى كه خاكستر از آن به دست آمده مربوط است . آنچه از درختهاى گرم به دست مىآيد بسيار گرم و خشك مىباشد و بدل آب درياى شور مىباشد ، استعمال آن فقط از خارج است . و به قول شيخ ابو على سينا قوىترين آن ، آب خاكستر چوب انجير و يتوع است . اسم : به عربى ماء الرماد و به يونانى قونيا گويند . خواص : آب خاكستر ، جلا دهنده ، خشك كننده ، سوزاننده و خشك كننده چرك است ، آشاميدن بسيار صاف آن به اندازه نيم مثقال خشن كننده باطن و جلا دهنده نايژه ، نافع استفراغ ، تهوّع و اسهال رطوبتى مىباشد . مصلح خشونت آن روغن بادام است . خوراك نيم اوقيه آن نافع انجماد خون در شكم مخصوصا كسى كه از مكانى افتاده باشد ، سميت رتيل ، فلج و درد عصب بوده و حقنه با آن نافع زخم روده است . « 2 »

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 90 . ( 2 ) - همان .