راجع بدخالت عوامل عصبى در آسم و نتيجهء عملى اين مطالعات اين بوده است كه چون در آسم واگوتونى شدت و غلبه دارد لذا باستناد اين تئورى داروهائيكه اثر واگوتونى را از بين برده و از حيث تأثير مشابه با تحريك سمپاتيك باشد ( Sy mpathicotoniques ) از قبيل آدرنالين و افدرين و غيره تجويز شده و رواج پيدا كرده است كه ما مضار آنها را بتفصيل در شمارهء اول نهضت پزشكى شرح داديم . اكنون مىخواهيم بدانيم حكماى قديم ايران و يونان در اين‌باره چه گفته‌اند و آيا دخالت عوامل عصبى را در بروز آسم تذكر داده و حالت واگوتونى را لازمهء پيدايش حملات اين بيمارى دانسته‌اند يا خير ؟ اگر نزاع لفظى را كنار بگذاريم و اهل معنى باشيم خواهيم ديد آنچه را كه دانشمندان اروپا بتدريج كشف كرده و در كتب خود ذكر كرده‌اند قدما با الفاظ و عبارات ديگرى كه كاملا افادهء كلام مىكند شرح داده‌اند . منتها تطبيق گفته‌هاى حكماى قديم با مطالب علمى امروز باندازهء دشوار است كه نه تنها در ايران بلكه در اروپا و امريكا نيز انجام آن از عهدهء اطبا و دانشمندان دانش پزشكى و مورخين طب و خاورشناسان خارج مىباشد و بندهء بيمقدار تا آنجا كه مطالعاتم اجازه مىدهد ذيلا به تطبيق اين مطالب