اگر « ماده » گرم مىبود قدما نسبت به تلطيف هواى اتاق و خانه اقدام مىكردند بيمار را از اصوات ناهنجار دور نگه مىداشتند . پاى بيمار را در مطبوخ بنفشه ، نيلوفر ، گل سرخ و شاه اسپرم مىنهادند و ساق پاها را حجامت مىكردند . ضمادى مركب از بنفشه ، نيلوفر ، بابونه و اكليل بر سر مىنهادند . صداع مزمن پزشكان متقدم در صداع مزمن ، چنانچه « ماده » غليظ مىبود ، نخست موى سر را تراشيده سپس ضمادى مركب از كوبيدهء بوره 2 ، فرفيون ، سداب دشتى و تخم هزار اسفند ( از هريك 1 ل ) و خردل 2 ل را بر سر مىنهادند . براى خنثى كردن حرارت ناشى از اين ضماد ، سفيده تخم مرغ ، روغن گل و اندكى سركه بدان مىافزودند . ديگر آنكه از ضمادى مركب از فرفيون 10 درهم « 1 » ، موم زرد 3 درهم ، روغن زيتون 12 درهم استفاده مىكردند . اگر ماده صفراوى مىبود به درمان فرانيطس Phrenitis مىپرداختند . براى سردرد مزمن ضمادى مركب از تخم تره تيزك كوبيده با زرده تخم مرغ و نيز استفاده خوراكى از سنا تجويز مىشد . اينجانب شخصا استفاده از « اطريفل » را در درمان صداع بسيار مؤثر يافته و بارها آن را آزموده‌ام . استفاده از انواع هليله‌ها نيز مفيد بوده و در بسيارى موارد درمان‌كننده قطعى مىباشند . در نسخ قديم استفاده از حبى مركب از تاتوره سياه ، زنجبيل و ريوند براى رفع سردرد مزمن و ضعف معده و قطع اعتياد به افيون توصيه شده است . صداع ناشى از تب گاه صداع با تب عارض و با آن نيز زايل مىشود . گاه در صداع بيمار را بىقرار و در

--> ( 1 ) - يك درهم - 18 نخود - 077 / 1 گرم .