محمد اعظم خان ناظم جهان

30

قرابادين اعظم ( فارسى )

كتهه سفيد چهار ماشه همه را به آب ادرك بمبالغه تمام بسايند و حبها به قدر يك رتى سازند و يكى صبح و يكى شام بدهند تا هفت روز و روز هشتم شربت از قند بنوشند از خوردن اين حب قى و اسهال خوب خواهد شد طعام بىنمك بخورند و گوشت نخورند حب سرخ كه مسمى باشد بهيرونست معمول حكيم كلو صاحب صفت آن بچهناك سفيد مدبر به شير ماده گاو پيپل مرچ سياه سهاگه شنگرف مساوى كوفته در آب ليموى كاغذى تا دو روز يعنى هشت پاس كهرل نمايند و به قدر دانهء جوار يا نخود حب بسته در سايه خشك كرده نگاهدارند در لقوه يك حب فروبرند و يك دو حب در روغن كنجد يا روغن گل حلكرده بر عضو كج شده ضماد نموده وقت شب به‌بندند و بالايش پنبهء كهنه بندند و از هواى سرد پرهيز دارند و در هيضه با شيرهء ادرك يا برگ پان و براى پيچش با شكر سرخ و در اسهال با افيون خالص بدهند و اين حب براى نزله و سرفه و تپ لرزهء بلغمى و سوداوى را نيز نافع‌ست و براى حمى صفراوى با شيرهء خرفه در صورت سرفه خرفه را بريان كرده شيره برآرند و بدهند كه براى تپ دق و پرسوت و ضعف باه با عسل از يك حب تا سه حب بحسب سن و وقت و طاقت مريض بدهند حب سياه مستعمل حكيم موصوف صفت آن چونهء صدف موتى گندهك آنوله سار مدبر بشير مادهء گاو نر كچور سهاگه پيپل سيماب مصفى زنجبيل همه مساوى كوفته بيخته سيماب آميخته در آب ادرك كه هموزن ادويه بلكه زياده از ان باشد كهرل نمايند كه خوب حل شود بعده حبها به قدر فلفل بندند و در سايه خشك كرده براى طفل يك حب و براى جوان از دو تا چهار حب با دو سه برگ نازبو و اگر نباشد با برگ پان بدون مصالحه بدهند در لقوه و فالج و هيضه و قولنج ريحى و تخمه و درد پهلو و غيره امراض بارده حكم اكسير مىدارد و براى جميع اقسام تپ‌ها سواى محرقه مجرب و در همه اقسام هيضه محى امواتست در تپ‌ها و مزاج گرم با شيرهء خرفه و در بلغم بدون بدرقه استعمال نمايند حب كه جهت رعشه عجيب النفع‌ست و از معمولات حكيم ممدوح صفت آن عاقرقرحا جندبيدستر شيطرج بزر البنج هر يك سه درم سكبينج شحم حنظل هر يك چهار درم فيقرا پنج درم همه را كوفته بيخته به آب سرشته حبوب سازند و هر روز وقت شب سه ماشه به آب گرم فروبرند و اگر طبيعت مجيب باشد آن را كم استعمال نمايند حب مويز از حكيم واحد على كه اكسير الاثرست صفت آن تخم دهتورهء سياه سه توله اجواين خراسانى يك نيم توله هر دو را در يك نيم پاؤ آب جوش دهند هرگاه آب به قدر نيم پاؤ بماند از پارچه صاف نموده در ظرفى نگهدارند تا درد آن فرونشيند پس آب صاف آن گرفته باز از پارچه گذرانيده و مويز سرخ كلان پاؤ آثار گرفته دانهء آن دور نموده در آن آب اندازند و به آتش نرم بپزند تا آب جذب شود و درين اثنا از چمچه حركت مىداده باشند تا مويز ته ديگچه چسپيده سوخته نگردد بعده از ديگچه برآورده در آفتاب خشك نمايند در دو سه روز خشك خواهد شد خوراك از ربع تا نصف مويزست حب ساخته فروبرند و كسى را كه از خوردن اين قى يا كرب يا ديگر عوارض پيدا شود كئكى به قدر دو ماشه جوش‌داده بنوشند رفع گردد و شراب نيز مصلح اين مويزست و كسى را كه از خوردن شراب عوارض پيدا شود يك مويز بخورانند همه دفع شود بالجمله فوائد اين مويز آنست كه جهت حبس نزله و زكام و براى هر مرضى كه از نزله پيدا شود مثل صداع و درد دندان و غيره و از براى مطلق صداع مفيدست و نزلهء حار و بارد هر دو را نافع ليكن عمل اين در نزلهء بارد و هر مرض بارد ضعيف‌ست و بالخاصيت مفيد بود زيرا كه مزاج اين مويز فى الجمله باردست در امراض حار البته مفيد خواهد شد پس بهتر آن كه در نزلهء بارد و جز آن بادويهء حاره كه مناسب نزله و غيره باشد ضم نموده استعمال نمايند و زياده از قدر شربت مذكور مسكرست و جهت امساك هم مفيد حب بنفشه كه براى تنقيهء دماغ در زكام و نزلهء حار معمول