محمد اعظم خان ناظم جهان
117
قرابادين اعظم ( فارسى )
در عرق شاهتره ماليده صاف نموده خاكشى شش ماشه پاشيده دهند و يا شاهتره شش ماشه عناب هفت دانه بنفشه شش ماشه تمر هندى دو توله اگر در مزاج گرمى باشد خيسانيده و الا جوشانيده نبات خاكشى داخل كرده بدهند بالجمله در تپ كه جوش خون باشد شاهتره عناب دخل تمام دارد غذا آش جو و ساگپالك دوائى كه براى تپ صفراوى و محرقه معمولست صفت آن شيرهء تخم كاهوى مقشر شيرهء مغز تخم كدوى شيرين را در عرقيات برآورده شربت نيلوفر خاكشى پاشيده بنوشند و اگر قوت ضعيف باشد و يا با تپ خفقان بود عرق كيوره عرق بيدمشك گلاب عرق گاو زبان به قدر سه سه توله نيز اضافه كنند و صندل سفيد را در گلاب سائيده پارچه به آن تر نموده بر جگر و دل نهند براى قلق و اضطراب و خفقان بسيار مفيد بود و اگر صداع و سهر بسبب تصاعد ابخره باشد تدبير صداع و سهر نمايند و اگر سعال باشد لعاب بهدانه اضافه كنند و اگر درد گلو باشد شيرهء عناب داخل كنند و غرغره نمايند و روز پنجم شيرهء تخم خيارين اضافه سازند مگر آنكه روز پنجم روز نوبت افتد كه درين به هيچ وجه تحريك خوب نيست و اگر حاجت تبريد زياده باشد شيرهء تخم خرفه نيز داخل نمايند و بروز هفتم شيرهء تخم خيارين دور كنند و دادن شيرهء تخم كاسنى بعد هفتم مناسب بود و اگر حاجت باشد بوقت شام تبريد از لعاب بهدانه كه در عرقيات برآورده باشند شربت نيلوفر يا شربت انار و خاكشى داخل كرده بايد كرد و قرشى بوقت شام خيارين را نيز حكم كرده و حكيم شريف خان مرحوم در كمال شدت تپ استعمال مىفرمودند و از براى خشكى زبان مضمضه از لعاب اسپغول مفيد بود و نيز اسپغول را در پارچه بسته در آب اندازند و بر هر دو لب بمالند براى خشكى آنها مفيدست و به شرطى كه مانعى از سرفه و نزله نباشد دادن شيرهء آلوى بخارا و شيرهء زرشك و سكنجبين مناسب باشد و روز نوبت قى با سكنجبين و امثال آن كنند و عرق كه آيد از پارچه مسح كنند تا ماده از راه عرق مندفع گردد و در تپ صفراوى جميع اشربهء غير حامضه احتمال استحاله بصفرا دارند مگر شربت نيلوفر بالخاصيت مستحيل نمىشود و جايى كه تپ شديد باشد احتياج منضج نمىشود و در روز هشتم و دهم از مسهل بارد تنقيه كنند و بعد از پنج روز قرص طباشير ملين و قرص زرشك به آب كاسنى سبز مروق و شربت بزورى و خاكشى بخورند و چكيدهء كاسنى يعنى نقوع تخم كاسنى و شربت بزورى نيز نافع بود بايد داد و بعد آن علاج تپ مركب بايد كرد ايضا از مطب حكيم على شريف صفت آن در تپ صفراوى اول عرق مكد ده توله شربت بنفشه و شربت نيلوفر هريك دو توله و خاكشى چهار ماشه دهند و بجاى شربت سكنجبين نيز خوبست به شرطى كه سرفه نباشد و در تزايد تخم كدوى شيرين دو توله بر نسخهء اول بيفزايند و در شدت حرارت العبهء بارده على سبيل البدلية و شيرهء كاهو بيفزايند و تبريد دو وقت كنند و روز چهارم خيارين و پنجم روز هندوانه و ششم روز تخم كاسنى بر سبيل بدليت بيفزايند و روز هفتم كاهو و هشتم مسهل از ترنجبين و شيرخشت و خيارشنبر گلقند تمر هندى آلوى بخارا گل سرخ بر ادويهء تبريد افزوده بدهند و اگر سرفه لاحق باشد خطمى خبازى داخل سازند روز دوم مسهل لعاب بهدانه و اسپغول شربت نيلوفر و بحسب حاجت شيرهء تخم كدو بيفزايند و لعاب ريشهء خطمى از پيچش ايمن سازد و اوستاد در نسخهء مذكور بعد مسهل تخم كاسنى نيز مىدهند و اگر از امراض صدر مثل ضيق و غيره يار باشد سپستان اصل السوس گل بنفشه گاو زبان مويز منقى در مسهل داخل سازند و هليلجات قبل از شازدهم دادن ممنوعاند و غب خالصه زياده از چهارده روز نمىماند اگر باقى ماند غير خالصه كه مادهاش به تركيب بلغمست پس از پانزدهم شيرهء اصل السوس و عنب الثعلب مىافزايند و پس پانزدهم در مسهل هليلجات و سنا نيز اضافه مىكنند ايضا از حكيم عبد القادر شاگرد حكيم شريف خانصاحب جهت تپ صفراوى صفت آن اول مسكنات مثل شربت بنفشه و يا