محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
17
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى )
شبها مريض را خواب نبرد و هر شب ناف و مقعد و كف پا و دماغ او را بروغن بنفشه و كدو چرب كنند و غذا تا روز چهارم در شبانه روزى يك دفعه آش كدو يا اسفناج و بعد الى روز يازدهم يا چهاردهم بحسب استعداد مرض روزها ماء الشّعير و شبها آش مذكور و بعد ذالك روزها نان با مغز خيار و انارين و كاهو و سكنجبين يا آش شربت نارنج يا آش آبليمو چاشنىدار و تر طعام و امثال ذالك بخورند و بايد مراقب احوال مريض بشوند و اين مرض بسيار خطر است چنانچه حكيم بقراط فرموده السّرسام قتال فى جميع اضافهء محمد ذكريّا در اين مرض كفته من اصابه درم حار فى دماغه و لم يمت فى ثلثة ايّام تخلص و العلم عند اللّه السّرسام البلغمى و علامت ان سبات و جمود و خشكى و تب لازم و اختلاط عقل و كسالت در تكلّم و سنكينى در جميع حواس و خميازه و تمدّد و سفيدى زبان و تعسر حركت پلك چشم و متفاوت و موجى بودن نبض است و اين قسم اخف از دمويست علاج ان اكر مرض چندان استعدادى نداشته باشد صبحها اسطوخودوس اصل السوس پنج رازيانه هريك دو م ل جوشانيده صاف نموده با ترنجبين يا نبات پنج م ل بخورند و هر سه روز يك دفعه حب قوقايا كه مشتمل است بر صبر زرد افسنيتن مصطكى غاريقون تخم حنظل مكد يك م ل سقمونيا نيم م ل كوبيده با شيرينى حب نموده بلع نمايند و الّا بدستورى كه در صداع بلغمى ذكر شد بمنضج و مسهل بلغم پرداخته تنقيه خلط نمايند و اكر مقتضيات فصد مقتضى باشد در هفتم ناخوشى طرف عصر از دست راست از رك قيفال چهل پنجاه م ل خون كم كنند بحسب بنيه و سن