لطيف قزوينى
22
فوائد الطفية ( فارسى )
[ تفاوت در معالجهء سهر صبيان و غيره ] و امّا تفاوت در معالجهء صبيان و غيره اين است كه در صبيان به اصلاح حال مرضعه بايد كوشيد ، زيرا كه در رطوبت و يبوست مزاج و دماغ اطفال فرمودهاند كه به واسطهء اكل و شرب و حركات عنيفهء مرضعه است و دماغ و مزاج اطفال از آن جهت متغيّر مىشود . [ اصلاح حال مرضعه در اطفال راضع مبتلا به سهر ] على هذا در اطفال راضع اوّلا اصلاح حال مرضعه از شرايط كلّيه است و تدبير در معالجه بدين نهج است : منضج از عرق كاسنى و سكنجبين ، و يا آب كاسنى و شيرخشت و سكنجبين بنوشند . و تدبير مليّن به غذاهاى دوايى مثل آلو و تمر [ كنند ] و شربت آلو و تمر ، و شراب ورد مكرّر منقوع با شكر با ماء الشّعير بياشامند . و مطبوخ شعير با خشخاش نافع است . مشمومات ببويانند از بنفشه و نيلوفر و گل ريحان و گلاب و صندل و كافور . و روغن بر سر بمالند از روغن بنفشه و نيلوفر ؛ و استنشاق نيز بدين ادهان نمايند . و غذا رغبت نمايند از آش غوره كه در آن طبخ شده باشد فرّوج و درّاج و گوشت بزغاله و اسفناج ، و در عوض گلوتر « 31 » كاهو و خيار بدهند . و بشويند بدن را با آب فاتر يا آبى كه در آن طبخ شده باشد نيلوفر و بنفشه و گل بابونه ، و ايضا برگ خشخاش و كاهو را جوشانده سر را بشويند . حبّ نافع سهرى : تربد محكوك آلوده به روغن يك درم ، محموده نيم دانگ ، تخم كرفس ، رازيانه ، نمك نفطى هر يك نيم درم ، بنفشه دو درم ، هليلهء زرد يك درم كوفته و بيخته با آب رازيانه حبّ نموده ، بخورند . و تنقيه نمايند دماغ را به ايارجات و شبيارات بعد از نضج به طبيخ اصل الرّازيانج و اصل السّوس و گاو زبان با گلقند . و اجتناب كنند از أكل اشياء حرّيفه و تلخ و شور و چيزهايى كه در او گزندگى بوده باشد . [ سهر به واسطهء حمّى يا وجع يا امتلاء يا سوء الهضم ] و گاه مىباشد سهر به واسطهء حمّى و يا وجعى و يا امتلائى و يا سوء الهضم . علامتش وجود سبب است . علاجش ازالهء مرض است به اشياء منقّيه از طبيخ منضج و مسهل و حبوب برحسب حال مريض .
--> ( 31 ) . در لغتنامهء دهخدا ، گلوتر به معناى ميوهء تر و تازه چون خيار و هندوانه و انگور و خربزه و آلو ، و نيز به معناى ميوهء تازه كه مهمان و مسافر را پيش آرند آمده است .