لطيف قزوينى
15
فوائد الطفية ( فارسى )
چون بناى اين مختصر در حقيقت به اختصار است و ذكر هر يك از امراض - كما شاء - زياد از حدّ بيان خواهد بود على هذا در ذكر هر يك از امراض به قدرى اشارت مىرود كه معالج را كفايت نمايد . و ديگر از علامات صداع كه بسته به كلّيه مىباشد ، نظر به لياقت حال اين رساله عرض مىنمايد تا آنكه معالج را فايدهء تامّه در تشخيص صداع حاصل شود و در طريقهء علاج سهل و آسان گردد : [ ديگر علامات صداع ] ظهور صداع با سنگينى سر علامت بلغم است ، و هرگاه با ثقل سر ، حرارتى در او ظاهر باشد [ علامت ] غلبهء دم ، و چنانچه با حرارت ملمس ، بىخوابى داشته باشد ، علامت صفرا . و هرگاه با وجود اين علامات ، امتدادى به هم رسد ، دالّ بر شدّت ريح است . على اىّ التّقدير ، بر معالج همان قدر لازم است كه در كلّ امراض تشخيص حرارت و برودت مزاج را - كما هو حقّه - دهد و تعيين سبب نمايد ، زيرا كه تفاوت در رطوبت و يبوست ، چون فروع است . اصل ، ملاحظهء جنس مرض است كه آن حرارت و برودت است و آن دقيقه در نظر كيميا اثر اهالى فن و صاحبان ذكاوت و فطن ، واضح و مبرهن است .