لطيف قزوينى

مقدمه 40

فوائد الطفية ( فارسى )

كاستىهاى كتاب بدون پرده‌پوشى و پنهان‌كارى بايد گفت كه كتاب فوايد الطفيّه كاستىهايى نيز دارد ، از جمله آنكه ساختار آن‌گاه دچار نابه‌سامانى و آشفتگى مىشود و رشته و ترتيب كلام از هم مىگسلد . گذر از يك مبحث به مبحث ديگر گاه بىنظم و ترتيب است و چنان‌كه گفته شد نويسنده به پيكربندى كتاب در گفتارها و باب‌هاى جداگانه نپرداخته است ، كتاب از فهرست بىبهره است و غلطنامه‌اى براى جبران كم‌دقتىهاى كاتب ندارد . شيوهء به پايان رساندن كتاب كمى شتاب‌زده و نابه‌هنگام است و دريغا كه لطيف قزوينى مؤخّره‌اى درخور مقدّمهء زيبايش بر كتاب ننگاشته است . كتاب به خطّ نستعليق زيبايى كتابت شده است كه گاه به شكسته نستعليق مىگرايد ؛ با اين حال مانند برخى نسخه‌هاى خطّى ديگر ، كاتب نسخه - كه گويا عبّاس تفرشى نام داشته است - چندان در بند نقطه‌گذارى املايى واژه‌ها نبوده و گاه نقطه را تنها به عنوان عنصرى ديدارى براى چشم‌نواز شدن تركيب خطّ به كار برده است ؛ و از اين رو در نقطه‌گذارىاش كم‌وبيش‌هاى بسيار ديده مىشود . اين كار در هنر خوشنويسى صرف مىتواند به‌سزا و پسنديده دانسته شود ، ولى در كتابت متون علمى و آموزشى روا نيست به ويژه اگر پايبندى به ضبط اصل كلمه نيز چندان جدّى گرفته نشده باشد . در اين اثر چنين به نظر مىرسد كه كاتب - كه خدايش بيامرزاد - بيشتر مفتون خوشنويسى بوده است تا ضبط درست واژگان . شيوهء تصحيح كار تصحيح بر اساس تنها نسخهء موجود از كتاب در كتابخانهء آيت اللّه مرعشى نجفى انجام شد . خوشبختانه چون در اين نسخه ، افتادگىها و خدشه‌هاى بزرگ در متن پيدا نشده بود ، كار از نظر تك نسخه بودن كتاب با دشوارى و پيچيدگى چندانى روبرو نگشت . در موارد بسيارى گره‌هاى متن به يارى آشنايى با فرم‌هاى خوشنويسى نستعليق و شكسته نستعليق و / يا به دلالت‌هاى ادبى گشوده شد ؛ اين بنده در چنين مواردى خود را از راستىآزمايى حدس و دريافت‌هاى مبتنى بر قرينه‌هاى بصرى و / يا ساختارى - معنايى بىنياز ندانست و گمان‌هاى خويش را به گواه‌هاى اطمينان‌بخش تخصّصى آزمود . همچنين هر جا در خواندن واژه‌اى دشوارى و تنگنايى پيش آمد ، از واژه‌نامه‌هاى عمومى فارسى و عربى و يونانى ، فرهنگ‌هاى تخصّصى اسامى و مصطلحات طبّ سنّتى ، كتب معتبر مفردات و قرابادين ، و كتب مهم در معالجات طبّ سنّتى سود جسته شد ، و اگر اين شيوه نيز به كاميابى نيانجاميد ، راه رايزنى با آگاهان و صاحب‌نظران در پيش گرفته شد . سرانجام با اين كوشش‌ها