نشان قوى در ضعف قلب ، خوف است و ضيق صدر و ضربان و هزال و قحل بدن ؛ و خون در قلب مورث غشى است . پس در چنين حالت مبادرت در فصد و اسهال متواتر و اغذيهء مطفيه و ماء الشّعير اسباب نجات است . [ نكته در عوارض قلب ] نكته : عوارض عارضهء معروضه در قلب نه آن است كه در خود نفس قلب ، علّتى از حرارت و برودت واقع شود ، بلكه به اعتبار عوارضى كه به ساير اعضاء رئيسه و به اعضاء قريبهء متّصلهء به قلب روى نمايد ، قلب متأذّى مىشود و سوء مزاج عارض او مىشود . و هرگاه سوء مزاج از حرارت در خود نفس قلب حادث شود ، بيش از يك يوم نخواهد زيست نمود . البسايط ، مفرداتى كه خفقان را نافع است : شيرهء تخم خرفه و تخم كدو و خيارين و شربت سيب و طباشير و آب انار ترش و آب آلوى سياه و آب تمر و ترنج و ليمو و غوره و دوغ گاو با گشنيز و گل سرخ ، دافع حرارت قلب است . لعاب بزرقطونا انفع است و دواى با اثرى است در خفقانى كه با تب باشد . خوردن افيون از مجرّبات است در خفقان حارّ بعد از تنقيه و رفع اخلاط . تجربه نموده‌اند كه خوردن دو درم مرزنجوش يابس و كنجد نافع است خفقان را . و نيز مذكور است كه آشاميدن يك درم مرزنجوش با آب سرد ، عظيم الاثر است . و روغن جوز بر سينه ماليدن نافع است جمود را در صدر . نوشيدن ناردين با آب سرد نافع خفقان است . آب انار ترش نيز ماليدن بر سر و وجور كردن « 74 » هر يك از ادويهء طيّب الرّايحه مثل كافور و صندل و گلاب و انجبار و بادرنگ نافع است محرور مغشىّ را . رايب البقر « 75 » نافع است خفقان حارّ را . زرنباد مقوّى قلب است و دافع خفقان ، خصوص محرق ؛ قدر شربت دو دانگ . سنبل با گلاب نافع است خفقان را .

--> ( 74 ) . نگاه كنيد به پانوشت شمارهء 40 . ( 75 ) . براى رايب معانى گوناگونى ذكر شده است از جمله شير خفتهء جغرات شده ( منتهى الارب ) ، ماست ( مهذب الاسماء ) ، شير مسكه برآوردهء آب آميخته ( اقرب الموارد ، منتهى الارب ، المنجد ) . در بحر الجواهر نيز به نقل از چند مؤلّف معانى گوناگونى براى آن ياد شده است كه شرح دراز آن بيرون از مجال اين پانوشت است . رايب البقر در تحفهء حكيم مؤمن و در ميان مدخل‌هاى مخزن الادويه و در فرهنگ اسامى پايان آن ، و نيز ذيل لبن البقر ديده نشد .