[ ذات الرّيه ] * هرگاه بينى شخصى را مبتلا به تب و سرفه و تنگى نفس و وجع مقدّم صدر و سرخى رخسار و تشنگى و اشتياق به هواى خنك ، حكم فرما كه آن بيمارى شش است كه مصطلح است به ذات الرّيه . و فصد باسليق فرما و شراب بنفشه به آب سرد و مزوّره از اسفناج ، و بعد از آنها ابتدا كن به ضماد از صندل سفيد و آرد جو با آب برگ خرفه و روغن بنفشه سرشته ، و در روز چهارم ضماد از آرد خطمى و بنفشه و بابونه و اكليل الملك كوفته با روغن بنفشه كه در آن موم گداخته باشند ، آميخته . پس اگر بطوئى در نضج ملاحظه شود بذر كتان ، حلبه ، باقلا بر ضماد افزودن لازم است . و نوشيدن اين طبيخ نيز مفيد است : عنّاب ، سپستان هر يك پانزده دانه ، مويز منقّى بيست دانه ، انجير زرد هفت عدد ، پرسياوشان دو مثقال ، تخم خبّازى و تخم خطمى هر يك يك مثقال ، بنفشه سه مثقال ، جوى مقشّر و مرضوض ده درم در يك رطل آب جوشانده و ده مثقال شيرهء ترنجبين اضافه نموده و سه مثقال روغن بادام شيرين داخل نموده ، رغبت نمايند . قرص مسلول : ربّ السّوس و به دانه و تخم خشخاش هر كدام ده درم ، طباشير ، مغز تخم خيار و بادرنگ و بادام شيرين و كدو و كتيرا و صمغ و نشاسته هر كدام پنج درم ، گل ارمنى و تخم خرفه هر كدام دو درم ، به لعاب بنكو قرص ساخته ، در سايه خشك كنند . ايضا مناسب مسلول مبطول : زعفران ، گل ارمنى ، نشاسته ، گل سرخ ، تخم خشخاش و صمغ عربى دو درم ، طباشير يك درم ، اصل السّوس سه درم ، به لعاب بنكو قرص ساخته ؛ شربتى دو درم تا پنج درم . طبيخى كه مسلول را توان بدان استفراغ نمود اگر در بدن او فضول باشد : بنفشهء خشك دو مثقال ، مويز احمر بىدانه بيست دانه ، عنّاب ده عدد ، سپستان بيست دانه ، فلوس خيار چنبر چهارده مثقال ، ترنجبين دوازده مثقال بياشامند . بليغ النّفع مسلول را : گل ارمنى ، گل مختوم ، نشاسته هر كدام پنج درم ، سرطان محرق مغسول ده درم ، طباشير و كتيرا هر كدام شش درم ، ربّ السّوس سه درم با لعاب به دانه حبّ سازند . تعليم : ابن ماسويه مىگويد : هرگاه حادث شود صاحب سلّ را و دقّ را اسهال ، بده او را اين قرص با آب به ، بهتر است : اجزائه : گل ارمنى ، شاه بلوط ، طباشير ، تخم حمّاض ، گل سرخ ، زرشك ، صمغ مقلوّ ؛ و در وقت بيتوته ، سرطان محرق و صمغ مقلوّ با بزرقطونا و آب انار مفيد است .