ياسنت لويى رابينو ( مترجم : جعفر خمامى زاده )
6
ولايات دارالمرز ايران ( گيلان ) ( فارسى )
مطبوعى تهيه مىكنند . در گيلان گندم و جو نيز مىرويد . گوسفند و گاو در اين سرزمين زياد ديده مىشود ، و آذوقه به قيمت نازلى به فروش مىرسد . مساجد باشكوه و مجامعى به نام خانقاه ، زاويه و همچنين حمامهاى قشنگى در اين سرزمين مشاهده مىشود . محصول ابريشم گيلان زياد است . اين ولايت در مرز مازندران قلعههاى مستحكمى دارد . در جزاير متعدد مرداب با آنكه آب جارى وجود ندارد انار و ساير ميوهها به دست مىآيد مردم هنگامى كه از طرف دشمن در فشار باشند به اين نقاط پناهنده مىشوند . تمام منطقه گيلان حاصلخيز است و در آنجا گوشت و غلات و ميوه فراوان وجود دارد . امراى گيلان سكههاى خود را به نام سلطان سكه مىزنند ، بنابراين اگر يكى از آنها به نام خود سكه بزند ، آن سكه به علت رقابت و كينهاى كه ميان همسايگان وجود دارد ، در نقاط مجاور اعتبارى نخواهد داشت . برده خواه مرد ، و خواه زن ، در گيلان ديده نمىشود ، و تمام مردم آزاد هستند ، و هيچكس خود را تحت انقياد و رقيت قرار نمىدهد . همچنين هر كشاورز مىتواند تعداد زيادى اسب براى فروش بخرد ، و از معاملهء خود سود فراوان ببرد . چون بالا بردن قيمت چارپايان سبب كسادى بازار و مرگ - و مير حيوانات مىشود آنان هيچگاه بدين كار تن در نمىدهند « 1 » .
--> ( 1 ) - عبد الرزاق ابن اسحق سمرقندى در كتاب « مطلع السعدين » مىگويد كه براى اطلاعات بيشتر دربارهء گيلان بايد به تأليف خواجه غياث الدين عادلشاه فومنى مراجعه شود .