اين مطالب ما را در مسير جريانى از تاريخ گيلان قرار مىدهد كه در خلال آن مىتوانيم خود را با آنها كه پيش از ما در اين سرزمين مىزيسته‌اند همراه ببينيم ، صداى آنها را بشنويم و طعم رنجهائى را كه به هنگام مصيبت ديده‌اند حس كنيم . كتابى كه توفيق ترجمهء آن دست داد از انتشارات : Revue du monde musulman ( سال 9 و 10 ، مجلد 32 ، شمارهء 8 ) است ، كه در سلسلهء » Les Prcvinces Caspiennes de la Pe rse به سال 1917 در پاريس به چاپ رسيده است . به تصادفى نيك نسخه‌اى از اين كتاب به دست من رسيد كه از مزيت و اختصاصى برخوردارست كه ديگر نسخ چاپى « گيلان » فاقد آن است . اين نسخه به تحشيه و تعليقات فراوان به خط دست رابينو آراسته است ، و نشان مىدهد كه نويسنده در تفسير و تكميل اثر خود هر لحظه به پژوهش تازه‌ترى روى كرده است . او با تحقيق و بررسى در زندگى خانواده‌ها ، نسلهاى كنونى آنها را با نامهائى آشنا مىكند كه تا امروز بدان نينديشيده بودند ، آدمهائى با سرنوشتهاى گونه‌گون . در متن اين پژوهش علاوه بر مباحث تاريخى و جغرافيائى به ديگر مسائل اين منطقه نيز توجه شده است و بايد اذعان نمود كه اين امر بدون ترديد كتاب گيلان را به صورت اثرى نفيس و با ارزش و ممتاز از همهء كتابهاى مشابه در آورده است . من همهء آن حواشى را كه رابينو بر كتاب خود افزوده است با ذكر نام وى در حواشى كتاب مشخص ساخته‌ام . از استاد ارجمند جناب آقاى دكتر خانلرى دبير كل و مدير عامل محترم بنياد فرهنگ ايران كه با تصويب چاپ اين اثر در شناسانيدن بيشتر گيلان به دانش پژوهان مساعدت مؤثرى مبذول فرموده‌اند صميمانه سپاسگزارم . كمك گرانبهاى استاد فرزانه مجتبى مينوى را در تكميل اين كتاب بعنوان نشانهء علو طبع و محبت بيدريغ ايشان در حفظ ذخاير ادبى و تاريخى ايران گرامى مىدارم با عرض كمال امتنان ، براى محقق محترم آقاى محمد روشن بخاطر كمكهاى بىشائبه و مفيدى كه مبذول داشته‌اند و سهم بزرگى كه كوشش و تشويق و راهنمائى ايشان در چاپ اين ترجمه دارد موفقيت شايسته‌ترى آرزو مىكنم .