منوچهر ستوده

39

نامنامه ايلات و عشاير و طوايف ( فارسى )

ايران به كازرون فارس مهاجرت كرده بودند و مدت 250 سال در فارس حكمرانى كردند ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 9 ، ص 494 ) . 1062 افشار ( ايل ) : نام يك گروه بزرگ قومى - عشايرى از اقوام ترك‌زبان ايران ، افشار در متنهاى قديم به صورتهاى اوشار ، اوشر ، اوشريه و افشاريه نيز آمده است و يكى از نيرومندترين ايلات ترك‌زبان در تاريخ ايران به شمار رفته است ايل افشار يكى از ايلات تشكيل‌دهندهء سپاهيانى است كه اقتدار شاه اسماعيل صفوى را در ايران استوار كردند و نيز از ايلات عمده و معتبر قزلباش در دورهء صفوى بوده است . نخستين بار كاشغرى در ديوان لغات الترك از ايل افشار نام مىبرد و افشارها را از تركان اغوز يا تركمان و يكى از 32 تيرهء آن قوم به شمار مىآورد سرزمين اصلى افشارها دشت قپچاق در تركستان بود در اواخر سلجوقى يك دسته بزرگ از افشارها به ايران آمدند ( شرحى دارد ) ، ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 9 ، ص 492 ) . 1063 افشار ( ايل ) - ترك : شامل طايفه‌هاى شاملو ، قرخلو ، سروانلو ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 10 ، ص 676 ) . 1064 افشار ( ايل ) - در خراسان : منابع تاريخى زمان مهاجرت نخستين گروههاى ايل افشار به خراسان را در آغاز دورهء صفوى گزارش مىدهد استرابادى در جهانگشاى نادرى به مهاجرت ايل قرقلو از آذربايجان به خراسان در زمان شاه اسماعيل اول و سكنى گزيدن آن ايل در شمال خراسان اشاره مىكند برخى طايفه‌هاى كنونى افشار ساكن در خراسان را اميرلو يا ايمرلو ، ارشلو ، اونانلو اتدلو ، ايمانلو ، پاپالو ، تكلو يا تكه‌لو ، زنگالو ، سرورلو ، قرقلو يا قرخلو ياد كرده‌اند كه در نواحى دره گز خراسان پراكنده‌اند ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 9 ، صص 495 و 496 ) . 1065 افشار ( ايل ) - در كرمان : قديميترين خبر از كوچ افشارها به كرمان از زمان به قدرت رسيدن شاه اسماعيل اول به بعد بوده است نخستين گروه افشار ظاهرا طايفه قاسملو بود كه در سال 916 ق به سركردگى بهرام بيگ به كرمان مهاجرت كردند ايل افشار عمده‌ترين ايل كرمان است كه حدود 1500 خانوار و طايفه‌هاى زيادى است ( 26 طايفه ) ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 9 ، ص 496 ) . 1066 افشار : از تيره‌هاى ايل آغاجرى ساكن اطراف بهبهان ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 1 ، ص 435 ) . 1076 افشار : از تيره‌هاى ايل آقاجرى در كهگيلويه در حومهء بهبهان ( خوزستان و كهگيلويه و ممسنى ، صص 366 و 400 ) . 1068 افشار ( قبيله ) : از آسياى صغير به ايران كوچيده‌اند قبيلهء افشار همچون ساير قبايل قزلباش از حملهء مغول به بعد از تركستان مهاجرت كردند و در اوايل سلطنت شاه اسماعيل اول در آذربايجان ساكن شدند اين قبيله به چند قبيلهء كوچكتر به نامهاى قاسملو و ارخلو ( قرقلو ) تقسيم شد هم‌اكنون عدهء كمى از آنها در قفقاز ، تعدادى در آذربايجان غربى ، گروهى در خوزستان و جمعى هم در دره گز و كلات نادرى ساكنند . ( مقدمه‌اى بر جغرافياى تاريخى ايران ، صص 129 و 137 ) . 1069 افشار ارومى : طيّب خان افشار ارومى در خوزستان ( تاريخ خوزستان سيد محمد على امام ، ص 400 ) . 1070 افشار اسدآباد : گروهى از ايل افشار در آباديهاى جلگه‌اى در اسدآباد همدان كه به جلگهء افشار شهرت دارد زندگى مىكنند « اوبرلينگ » حضور افشارها را در كرمانشاه در اوايل دورهء صفوى مىداند و شمار آنها را در دههء نخست سدهء 19 م حدود 7 هزار تن ياد مىكند ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 9 ، ص 497 ) . 1071 افشار اوشاغى : از تيره‌هاى ايل اينالو در فارسى ( فارسنامهء ناصرى ، گفتار دوم ، ص 1576 ) . 1072 افشار اوشاغى يا فرزندان افشار : فسايى در فهرست اسامى تيره‌هاى ايل اينالو و نيز در فهرست تيره‌هاى ايل قشقايى به تيرهء افشار اوشاغى اشاره مىكند ( دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، جلد 9 ، ص 495 ) . 1073 افشار اوشاقى : از اويماقهاى ايل اينال‌لو از ايل قشقايى ( پيوستگى قومى و تاريخى اوغوز ، ص 70 ) . 1074 افشارخانه يكّه‌باغ : ( قاموس جغرافيايى افغانستان ، ج 3 ، ص 14 ) . 1075 افشار ذويرانى : گروهى از ايل افشار نيز احتمالا از دورهء صفوى در منطقهء خمسهء زنجان سكنى داشته‌اند « هنرى فيلد » مىنويسد كه ايل افشار همراه ايل ترك‌زبان ذويران از آذربايجان به خمسه آمدند و با قبايل قزلباش خمسه اتحاديهء شاهسون را تشكيل دادند افشارهاى خمسه را افشار ذويرانى مىناميدند و با اين عنوان آنها را از افشار صائين‌قلعه در آذربايجان و افشار خرقان در قزوين متمايز مىكردند 4 طايفهء بدرلو ، جهانشاهلو ، جمعه‌لو و قزاصانلو را از طوايف افشار خمسه نام برده‌اند كه در ناحيهء ميان