ابراهيم اصلاح عربانى

79

كتاب گيلان ( فارسى )

ادارهء كل آموزش و پرورش واگذار گرديد . در سال 1333 تصميم گرفته شد تعدادى ماشينهاى اتوماتيك خريدارى شود . به دنبال اين تصميم 10 دستگاه ماشين اتوماتيك ، كه هريك تنها به يك كارگر نياز است و 14 دستگاه ساف‌نر و غيره جهت آماده نمودن نخ موردنياز ماشينهاى بافندگى اتوماتيك به آلمان سفارش داده شد كه در سال 1337 مورد بهره‌بردارى قرار گرفت . سرمايهء شركت كه در 15 اسفند 1321 به 30 ميليون ريال رسيده بود در شهريور 1333 كه ماشينهاى جديد سفارش داده شد به 45 ميليون ريال افزايش يافت و قرار شد مازاد سرمايه از سود حاصله و نيز دريافتى از صاحبان سهام تأمين شود . با توجه به وضع نامساعدى كه اقتصاد كشور در سال 1333 با آن مواجه بود ، كارخانه گونىبافى رشت نيز به علت اين‌كه محصول برنج گيلان به خارج از كشور صادر نمىگرديد ناگزير شد مقدارى از محصول به فروش نرسيده را كه بهاى آن افزون بر 10 ميليون ريال بود انبار نمايد . در آن زمان گونيهايى كه در كارخانه بافته مىشد به صورت گونيهاى 60 كيلويى بوجارى ساده و رفوشده بود . با اقدامات حاج صمد بالازاده مديرعامل و رئيس هيئت‌مديره كارخانه كه از سالها پيش اين مسئوليت را به عهده داشت ، نوع گونى به 5 رقم مورد نياز و پسند بازار روز تغيير يافت كه در 3 ماهه آخر سال 1333 حدود 11 ميليون ريال فروش داشت . در اين سال طرز تهيهء كنف مانند سالهاى پيش بود ، يعنى با شركت نساجى قرارداد تنصيف تنظيم و بر مبناى آن عمل مىشد . در اين سالها مديران شركت عبارت بودند از آقايان مير محمد على موسويان ، ميرحسن غفارى ، رفيع ملكى ، على اكبر نهاوندى ، حسين وحدانى ، شكر الله ساعد سميعى ، حاج صمد بالازاده ، حاج ميرزا احمد ابريشمى و هامو نظريان . در سال 1337 بعد از استعفاى مديرعامل ، مديريت كارخانه گونىبافى رشت به آقاى محمد رضا قزوينيان محول گرديد و ادارهء كارخانه تا هنگام تعطيل آن در سال 1341 به عهدهء نامبرده بود . براى آشنايى با چگونگى نتيجهء كار اين كارخانه بخشى از عمليات دورهء مالى 1333 را از ترازنامه‌اى كه در پايان همين سال ارائه شده بود مورد توجه قرار مىدهيم : طبق اين ترازنامه موجودى كنف در سال 1333 به ميزان 800 / 659 ، 949 كيلو بوده است كه پس از خريد در طول سال وسيلهء انبار مركزى و تحويلى از شركت نساجى به ميزان 028 ، 480 ، 1 كيلو رسيده و جمع خريد و موجودى شركت به ميزان 800 / 687 ، 439 ، 2 كيلو نشان داده شده است ، كه از اين ميزان كنف در سال 1333 مقدار 800 / 407 ، 537 كيلو به مصرف رسيده و مقدار 280 ، 892 كيلو در انبار و يا در شعبه‌هاى شركت باقى مانده است . محصول كنف براى تهيهء گونى و پارچه‌هاى لفافى و ديگر مواد مورد استفاده قرار مىگرفت . تعداد كارگران اين كارخانه كه در 3 شيفت كار مىكردند حدود 501 نفر بود كه افزون بر اين تعداد 36 نفر نيز به كارهاى مالى و دفترى اين كارخانه رسيدگى مىكردند . در اواخر سال 1345 زمين كارخانه و كليهء ماشينهاى كارخانه گونىبافى رشت كه بدهى زيادى به وزارت دارائى ، سازمان بيمه‌هاى اجتماعى و شهردارى و نيز كارگران خود داشت وسيلهء طلبكاران توقيف گرديد . پس از گذشت 5 سال ، شكوائيه‌هاى متعدد ، كارگران سابق كارخانه دولت را واداشت تا نسبت به نوسازى و احياء آن براى بهره‌بردارى مجدد اقدام نمايد . بدين‌ترتيب در اوائل سال 1346 بر طبق تصويبنامه هيئت وزيران به وزارت اقتصاد سابق اجازه داده شد كه كارخانه گونىبافى رشت را پس از پرداخت قروض آن آمادهء بهره‌بردارى نمايد . در همين سال سازمان مركزى شركتها وابسته به وزارت اقتصاد پس از تعميرات اساسى و پرداخت قسمتى از ديون گذشته و دريافت وام از بانك اعتبارات صنعتى كارخانه را با ظرفيت 1700 تن كنف و تعداد 690 نفر كارگر و 30 نفر كارمند بازگشايى كرد . بر اساس تصويبنامه مجدد هيئت دولت در سال 1352 ادارهء واحدهاى سازمان مركزى شركتهاى سابق به سازمان گسترش و نوسازى صنايع ايران جهت نوسازى و بهره‌بردارى محول گرديد و در ارديبهشت 1352 كارخانه گونىبافى رشت ضميمه شركت كنف‌كار كه از شركتهاى تابعهء سازمان گسترش و نوسازى صنايع ايران است گرديد . اين شركت با فعاليت زياد توانست ظرفيت كارخانه را از 1700 تن كنف به 2400 تن افزايش بدهد ، ولى به‌طور كلى به علت قديمى بودن ماشينها و فرسوده شدن آنها و نيز عدم تطبيق با تكنيك روز پس از كسب نظر متخصصان خارجى و داخلى تصميم گرفته شد كارخانه جديدى با ظرفيت 000 ، 10 تن كنف در سال در رشت تأسيس شود و از كارگران شاغل در واحد جديد استفاده گردد . پيرو اين تصميم ، كارشناسان اعزامى جهت بررسى وضع كارخانه نيز ادامهء فعاليت كارخانه را مشروط به بهبود بخشيدن به وضع ماشينها و استفاده از كادر فنى واجد شرايط مورد تأييد قرار دادند . در اين موقع يعنى سال 1352 آمار توليد سالانهء كارخانه گونىبافى رشت با استفاده از 2536 دوك به شرح زير بود : 1 - انواع كيسه‌هاى تفاله و بذر چغندر و پنبه 331817 تخته 2 - انواع كيسه‌هاى برنجى 459600 تخته 3 - انواع كيسه‌هاى شكرى 541648 تخته 4 - انواع لفاف 481926 متر 5 - انواع نخ 85452 كيلو 6 - دم‌قيچى 85452 كيلو 7 - پرز كنف 58268 كيلو مجموع افراد شاغل در شركت كنف‌كار در اين دوره 613 نفر بودند كه از اين تعداد 25 نفر به عنوان كارمند و 5 نفر مهندس و 583 نفر نيز به صورت كارگر در شركت كار مىكردند . در اواخر سال 1352 عمليات اجرايى كارخانه جديدى با ظرفيت 000 ، 10 تن در زمينى به وسعت 100 هزار مترمربع و با زيربنايى به مساحت 20 هزار مترمربع در كيلومتر 15 جاده تهران شروع شد . پس از اجراى عمليات