ابراهيم اصلاح عربانى
50
كتاب گيلان ( فارسى )
پارچ شيشهاى ساخت هنرمندان گيلانى مربوط به حدود 2000 تا 2300 سال قبل . تا پيش از كشف گنجينههاى املش و مارليك هيچ دليل و مدركى بر وجود شيشه در دوران اشكانى و ساسانى شناخته نشده بود و وقتى از شيشه ايرانى نام برده مىشد فقط شيشه اسلامى موردنظر بود . ژاپنيها پس از كشف آثار املش و مارليك و ديلمان به اين نتيجه رسيدند كه بسيارى از پيالههاى شيشهاى با تراشهاى مدور كه در گيلان يافت شدهاند هويت و محل ساخت پياله شيشهاى « شوسوئين » و پياله شيشهاى مربوط به ارامگاه امپراطور الكان را روشن مىسازند ؛ به علاوه شيشههائى كه در گيلان پيدا شده مشابه ديگر اشياء مهم مكشوفه در ژاپن مىباشند . پروفسور شينجى فوكائى باستانشناس و كاوشگر و استاد دانشگاه توكيو ، كه در حفاريهاى ديلمان شركت داشته است ، در اثر خود تحت عنوان شيشه ايرانى مىنويسد : « اشياء ساخت گيلان اين باور را كه زادگاه اشياء كشف شده در ژاپن فلات ايران بوده است ثابت مىكند . اهميت اشياء شيشهاى گيلان تنها به تاريخ نفوذ فرهنگ خاورميانه بر تمدن باستانى آسياى شرقى بهطور كلى و خصوصا بر ژاپن محدود نمىشود . كشف شيشه سورى در گيلان كه احتمالا وارداتى بوده و كارهائى كه به نظر مىرسد با روش فراگرفته از شيشهگرى سورى ساخته شدهاند ، همچنين پيالههائى از شيشه ضخيم كه در فلات ايران منحصربهفرد است براى تاريخ مغرب زمين حائز اهميت است . اين كشفيات اثبات مىكند كه با وجود ان كه سلسلههاى پارت و ساسانى دائما در تضاد سياسى با دنياى روم بودند ، همواره وابستگيهاى فرهنگى ميان ايشان حفظ شده و ادامه يافته است . » در اينجا چند نمونه از جالبترين و زيباترين آثار شيشهاى گيلان مربوط به دورههاى اشكانى و ساسانى نشان داده شده است . مهرههاى شيشهاى ساخت هنرمندان گيلانى مربوط به دورههاى باستانى . گردنبند با ترصيع چشمهاى شيشهاى سفيد و آبى تيره روى زمينه آبى روشن ؛ مكشوفه در قلعه كوتى ( ديلمان ) .