ابراهيم اصلاح عربانى
27
كتاب گيلان ( فارسى )
صورت قيمت مسكوكات و اوراق اعتبارى و بروات خارجه در هفتهء اخير برج حوت 1299 بانك ملى ايران در حالىكه نبض اقتصادى كشور در دست بانكهاى خارجى بود بانك ملى ايران تأسيس يافت . قانون تأسيس اين بانك در ارديبهشتماه سال 1306 از تصويب مجلس شوراى ملى ايران گذشت . در مردادماه سال 1307 آگهى تأسيس شركتى به عنوان « بانك ملى ايران » با سرمايه اوليه 8 ميليون ريال كه 40 درصد آن براى تاسيس و گشايش بانك از سوى دولت نقدا پرداخت شد منتشر گرديد . اين بانك در آن زمان در محل سابق بانك استقراضى روس تشكيل و گشايش يافت . نخستين رئيس بانك ملى « ليندن بلات » آلمانى بود و بانك ساعت 4 بعد از ظهر روز 17 شهريور 1307 رسما گشايش يافت . رئيس آلمانى بانك براى آشنا شدن به وضع مالى و اعتبار بازرگانانى كه در شهر فعاليت داشتند كوشش كرد تا از بهترين كسانى كه آگاهى كامل به بازار دارند بهره گيرد و بر همين اساس واسطههائى را كه با بانك شاهنشاهى كار مىكردند به سوى بانك ملى جلب كرد و از آنها خواست تا به عنوان مشاور با بانك همكارى نمايند . اين افراد در بانك ملى اتاقى مجهز در اختيار داشتند و در هر صبح اطلاعات لازم را در اختيار مسئولان بانك قرار مىدادند و چون عموم آنان افرادى صديق و درستكار بودند كليه معاملات بانك طبق نظرخواهى از آنان انجام مىشد . از اين افراد كه به نيكنامى معروف بودند مىتوان از محمودزاده ، كاسب ، طاهباز ، فتح الله اصغرى و بروجردى ياد نمود . رسم بر اين بود كه اگر كالائى از آستارا و يا بندر انزلى به نام يكى از بازرگانان مىرسيد واسطهء بانكى اين بازرگان با در دست داشتن بارنامه مىتوانست به ميزان اعتبار بازرگان و در عينحال نياز او به پول مبلغى را كه لازم بود به نام صاحب كالا از بانك دريافت نمايد و چنانچه قرار بود كالائى صادر شود فروشنده با فرستادن برات خود به بانك مىتوانست مبلغ برات را وصول نمايد ( البته با كسر بهرهء بانكى مدت برات ) . در اين صورت بانك با ارسال برات به مقصد خريدار وسيله بانك آن شهر طبق مقررات نسبت به دريافت طلب خود اقدام مىكرد . عدهاى از صرافان شهر و بعضى از بازرگانان طبق معمول روز مبالغى از پول خود را در بازار بهكار مىانداختند . اين پول به بازرگانانى كه نياز داشتند در مقابل دريافت سفته وام داده مىشد . وامدهنده هرزمان كه نياز به پول داشت مىتوانست با تسليم سفتهها به بانك طلب خود را با كسر بهره بانكى دريافت نمايد . از افرادى كه در اين كار دست داشتند مىتوان از ميرزا محمد على تقىزاده ميلانى ، يوسف محلوجى ، محمد حسين ميخچى ، على اكبر حسيناف ، سلطانى و كريم بلگورى ياد نمود . بايد يادآور شد كه پس از تاسيس بانكها بيشتر كارهائى كه انجام آن اختصاص به صرافان و واسطهها داشت جزء وظايف بانك قرار گرفت و كارهاى صرافى گستردگى پيشين خود را از دست داد . گيلان در دورههاى مختلف يكى از مراكز بزرگ اقتصادى كشور بهشمار تعداد شعبهها و نمايندگيهاى بانكهاى استان گيلان در سال 1372