كرده و كمك بگيرند . در مناطق خشك و نيمه خشك ايران مقياس سطح بيشتر بر مبناى عوامل توليد زراعى مانند آب ، نيروى شخم و يا ميزان بذر مورد نياز براى كاشت سنجيده مىشود . در گيلان نيز اين روال به تناسب جلگه و كوهستان وجود دارد . اما مقياسهاى وزن و سطح در نواحى جلگه‌اى با مقياسهاى ديگر مناطق ايران بسيار متفاوت بوده و با اصطلاحات محلى خاص خود بيان مىشوند . اما با وجود وحدت جغرافيايى نسبى در گيلان اصطلاحات رايج براى واحدهاى وزن و سطح از محلى به محل ديگر ممكن است تغيير يابد . يكى از دلايل اين تفاوت مربوط به دشوارى ارتباط افقى نواحى جلگه‌اى گيلان در گذشته بود . نگاهى به نقشه جغرافياى طبيعى گيلان نشان مىدهد كه رودخانه‌هاى گيلان تماما از نواحى كوهستانى سرچشمه گرفته جلگه گيلان را به واحدهاى جداگانه‌اى تقسيم مىكنند . در بسيارى موارد رودخانه مرز طبيعى شهرستانها و بخشها و دهستانها محسوب مىشود . مشكلات ارتباطى موجود ميان دو طرف رودخانه آمدوشد ميان ساكنان طرفين آنها را با دشوارى مواجه ساخته و چه بسا در مواقع سيلابى و طغيانى آن را به شدت كاهش مىداد . از طرف ديگر قبل از اين‌كه گيلان در نتيجه توسعه راههاى ارتباطى به صورت يكپارچه‌اى درآيد آباديها ، مزارع و شهرها در ميان جنگلهاى طبيعى و بيشه‌زارها همچون جزايرى آباد وجود داشتند و مرز ميان آنها با يكديگر يا غالبا پوشيده از جنگل و بيشه بود و يا اراضى آنها را از يكديگر جدا مىساخت . اين مشكل ارتباطى نيز در پيدايش مقياسها و اصطلاحات محلى متفاوت در جلگه گيلان تأثير بسزايى داشته است . حتى تا سالهاى اخير جلگه گيلان به دو قسمت بيه‌پيش و بيه‌پس تقسيم مىشد . نواحى واقع در شرق سفيدرود را گيلان بيه‌پيش و غرب آن را به‌طور عام گيلان بيه‌پس مىناميدند . اثرات و پىآمدهاى اين‌گونه مرزبندى طبيعى حتى در تفاوت گويش گيلكى از محلى به محل ديگر نيز مشاهده مىشود . مثلا گويش گيلكى در لاهيجان و نواحى شرقى گيلان با گويش گيلكى رايج در غرب گيلان متفاوت است . در ناحيه تالش نيز گويش تالشى رايج در كرگانرود با گويش تالشى رايج در اسالم و تالشدولاب و ماسال و شاندرمن تفاوتهاى جزئى ولى در عين‌حال محسوسى دارد . به همين ترتيب تفاوتهاى موضعى در روابط اجتماعى ، پوشاك ، فرهنگ عامه و اصطلاحات محلى مشخص است . تفاوت در مقياسهاى وزن و سطح نيز از اين مقوله جدا نيست . حتى در سده‌هاى اخير كه ارتباط بازرگانى گيلان با روسيه تزارى رونق گرفته بود ، برخى اصطلاحات مربوط به وزن در گفت و شنودهاى روستاها و آباديهاى ساحلى از اصطلاحات رايج در آن سوى مرز تأثير پذيرفته بود . مثلا اصطلاحاتى مانند پوت ( معادل 4 / 16 كيلو ) در آستارا و تالش و انزلى كه مناسبات تجارى گسترده‌اى با باكو داشتند در اين نواحى بسيار رايج بود . واحد گيروانكه نيز براى تعيين وزن چاى تا همين اواخر در شهرهاى گيلان معمول بود . واحدهاى ديگرى نيز مانند ارشين و قولاج كه منشأ تركى دارند در برخى از شهرستانهاى شمالى گيلان براى اندازه‌گيرى طول مورد استفاده قرار مىگرفت . در حال حاضر بسيارى از اين مقياسها از رواج افتاده و با عموميت يافتن مقياسهاى رسمى دولتى مفهوم خود را از دست داده‌اند . اما اين مقياسها جزو ميراثهاى فرهنگى منطقه گيلان بوده و در فرهنگ كشاورزى منطقه روزگارى كاربرد وسيعى داشتند . در اين بحث فرصتى هرچند محدود بدست آمد تا آنها را براى آيندگان ثبت كنيم . مسلما در پژوهشهاى مربوط به مسائل اجتماعى و اقتصادى گيلان روزى مورد استفاده قرار خواهد گرفت . نكته قابل‌توجه در مورد مقياسهاى وزن و سطح بيان آنها بر اساس نوع محصول و تفاوت آنها براى محصولات ، متفاوت است . مهمترين مقياسهاى محلى وزن در گيلان عبارتند از : مقياسهاى وزنى برنج قوطى برنج معادل 33 تا 5 / 37 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، فومن ، لاهيجان و انزلى . قوطى شلتوك معادل 24 تا 25 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، فومن ، لاهيجان و انزلى . من برنج معادل 25 / 8 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، فومن ، لاهيجان و انزلى . من شلتوك معادل 25 / 6 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، فومن ، لاهيجان و انزلى . پوت معادل 4 / 16 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، آستارا و تالش . بار برنج معادل 132 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، فومن و لاهيجان . من معمولى معادل 6 تا 38 / 9 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، لاهيجان و فومن . پيمانه برنج معادل 15 كيلو . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار و لاهيجان . پيمانه شلتوك معادل 8 / 10 كيلو . رايج در شهرستانهاى لنگرود و رودسر . خروار معادل 132 تا 150 كيلو . رايج در شهرستانهاى لنگرود ، رودسر و انزلى . خروار شلتوك معادل 212 كيلو . رايج در شهرستان تالش . خروار برنج معادل 400 كيلو . رايج در شهرستان تالش . كيل برنج معادل 7 / 3 كيلو . رايج در شهرستان تالش . مقياسهاى وزنى گندم و جو پيمانه گندم معادل 2 / 13 كيلو . رايج در شهرستانهاى رودبار ، رودسر و لاهيجان . پيمانه جو معادل 8 / 10 كيلو . رايج در شهرستانهاى رودبار ، رودسر و لاهيجان . پيمانه لوبيا معادل 14 كيلو . رايج در شهرستانهاى رودبار ، رودسر و لاهيجان . خروار گندم معادل 132 كيلو . رايج در شهرستان تالش . من گندم معادل 4 / 7 كيلو . رايج در شهرستان تالش . من جو معادل 4 / 5 كيلو . رايج در شهرستان تالش .