فصل شانزدهم مشاهير گيلان مقدمه در سرزمين عطرآگين و سرسبز گيلان مردان و زنان بزرگ و پرآوازه پرورش يافته‌اند كه تعداد آنها فزون از شمار است . در دوره‌هاى باستان قهرمانيهاى سرداران رشيد گيلان و دلاوريهاى شجاعان پرتوان ديلم در سراسر جهان زبانزد همگان بود . خاطرهء دليريها و نبردهاى سهمگين و هرز ديلمى ، ماكان كاكى و مرداويج زيار را تاريخ هرگز فراموش نخواهد كرد . در دوره‌هاى بعد نام‌آورانى چون فرزندان بويه اركان خلافت عباسى را به لرزه درآوردند و سلطه و اقتدار خويش را در سراسر سرزمينهاى اسلامى بسط و گسترش دادند . گيلان همچنين علما و فقهاى بزرگى همچون سيد كاظم رشتى و حجة الاسلام شفتى را در دامان خود پرورش داد كه آراء و عقايد و احكام آنها مورد توجه و احترام جهان تشيع بود . به جز سرداران رشيد و علما و فقهاى دانشمند ، نويسندگان و سخن‌سنجان و شاعران خوش‌ذوق و بلندآوازه‌اى چون حزين لاهيجى ، فياض لاهيجى ، اديب دلاور ، مخفى رشتى و حكيم صبورى در سرزمين پرطراوت گيلان پرورش يافته‌اند كه آثار و اشعار آنها بر غناى شعر و ادب پارسى افزوده است . در اين فصل با نهايت تأسف ما نتوانستيم حق تمامى آنها را ادا كنيم زيرا دسترسى به شرح حال تمام نام‌آوران به ويژه بزرگان معاصر امكان‌پذير نبود . بدين‌جهت اگر نام بزرگ‌مردى از گيلان در اين دفتر ثبت نشده از شخصيت و مقام او چيزى نمىكاهد بلكه تقصير ما را سنگين مىسازد . اميد است در چاپهاى بعد با همكارى و عنايت شخصيتهاى معاصر گيلان و نزديكان آنها و نيز فضلا و پژوهشگرانى كه در شرح احوال گذشتگان به تحقيق پرداخته‌اند نام