شاعران غرب گيلان به سبك و شيوهء نيما يوشيج پيوسته و به سرودن شعر نو پرداختند . در شرق گيلان شعر گيلكى ( در اوزان نيمائى ) زودتر از غرب گيلان طلوع كرد و شاعران اين منطقه از استان گيلان ، از پيشگامان شعر گيلكى نيمائى به حساب مىآيند . به يقين مىتوان گفت : شعر گيلكى نيمائى در شرق گيلان از سال 1338 پديد آمد كه هنوز هم به حيات خود ادامه مىدهد . محمود پايندهء لنگرودى براى نخستين‌بار ، در كنار سرودن اشعار فارسى و گيلكى به شيوهء كلاسيك ، شعر گيلكى نيمائى را نيز آزمود . وى به سرودن اين نوع شعر گيلكى همت گماشت . و موفق شد 2 منظومهء بلند ( در اوزان نيمائى ) را در سالهاى 1338 و 1347 چاپ و منتشر نمايد . پاينده در سال 1347 منظومهء بلند « ليله‌كوه » را سرود و در سال 1358 آن را چاپ كرد و منتشر ساخت . وى پيش از آن يعنى در سال 1338 منظومهء بلند « يه شو ، بوشئوم ، روخئونه ! » را ساخت . اين منظومه نيز در سال 1358 به زيور طبع آراسته شد . منظومه‌هاى « ليله‌كوه » و « يه شو ، بوشئوم ، روخئونه » هر دو در اوزان نيمائى سروده شده است . با چاپ آثار گيلكى محمود پاينده به شيوهء نيمائى ، شاعران خطّهء شرق گيلان به سرودن شعر گيلكى در اوزان نيمائى پرداختند و به موفقيتهائى دست يافتند . « نوغاندار » نام منظومهء بلندى است به گويش مردم جنوب گيلان شرق ( گالشى ديلمانى ) كه محمد ولى مظفرى ( دامانى ) آن را به سال 1347 سرود و در 1358 چاپ كرد . اين منظومه در اوزان نيمائى ، سروده شده است . شعر بلند « ايلميلى » به گويش گيلكى تنكابنى ، سخت‌سر ( رامسر ) را مهندس سيد مرتضى روحانى در بهار سال 1347 سرود . اين شعر ، كه به شيوهء نيمائى سروده شده است ، در مجلهء « دامون » ، چاپ رشت درج شد . « بزه ميلجه » شعر بلند گيلكى در اوزان نيمائى است كه دكتر سيد مجتبى روحانى ( م . مندج ) آن را سروده است . اين شعر كه به سال 1353 سروده شده ، در مجلهء دامون منتشر گرديده است . امين لاهيجى ( م . راما ) دفترى از شعرهاى گيلكى نيمائى خود را با عنوان « اوجا » فراهم آورد كه در سال 1358 منتشر شد . با توجه به تاريخ سرودن اين اشعار و منظومه‌هاى گيلكى نيمائى بايد قبول كرد كه نخستين شعر گيلكى نيمائى ، منظومهء بلند « يه‌شو ، بوشئوم ، روخئونه ! » اثر محمود پاينده است . هساشعر : نوعى شعر نو گيلكى با رواج شعر نو گيلكى ( گيلكى نيمائى ) در گيلان و گرايش شاعران جوان گيلان به سرودن شعرهاى گيلكى به شيوهء نيمائى ، نوعى شعر كوتاه متولد شد كه عنوان آن را طى انتشار بيانيه‌اى « هساشعر » انتخاب كردند . هساشعر به معناى « شعر اكنون » و « شعر خلق الساعه » است . بيانيهء مزبور چند سال پيش ، در هفته نامهء « كادح » رشت به همراه نمونهء آثارى از شاعران نوپرداز انتشار يافت . رحيم چراغى در صفحهء « جنگ كادح ، ويژه هنر و ادبيات » كه به همت و كوشش محمد تقى صالحپور در زمستان 1370 منتشر شده ، مقاله جذّابى دربارهء هساشعر چاپ كرده است . وى مىنويسد : « شالودهء هساشعر بر بستر باور شاعران هساشعر از ضرورت زمان ، كه ضرورتى است اجتماعى ، شكل گرفته است . ضرورت اجتماعى در هربوم و منطقه‌اى ، بنا به عوامل مؤثر اجتماعى در مقاطع تاريخى ، متفاوت با ضرورت بوم و منطقهء ديگر است . اين ضرورت در گيلان ، به مسئلهء هويّت گيلكان برمىگردد و مساعى ارزنده‌اى كه جهت پيشگيرى از تلاشى آن به عمل مىآيد . اساس و بنياد هساشعر دقيقا بر بستر چنين ضرورتى ( مقاومت در برابر ترويج بىهويتى و مشخصا احياء زبان ، فرهنگ و ادب گيلكى . . . ) شكل گرفته است . . . شاعران هساشعر خود را موظّف و ملزم به رعايت قواعدى در هساشعر مىدانند . تأكيد اين شاعران به آفرينش آنى در هساشعر به باور : ت . اس . اليوت ، دست كم در اين محدوده ، نزديك است : زندگى در مغزهاى ما حكايت نمىكند ، بلكه اثر مىگذارد ما نيز به نوبهء خود اگر بخواهيم اثرى از زندگى خلق كنيم ، نبايد حكايت كنيم ، بلكه بايستى تنها تأثرات لازم و گفتنى را ، ارائه دهيم . . . » شعرهائى كه با عنوان هساشعر در هفته‌نامهء « كادح » رشت و ساير نشريات اين شهرستان از جمله ماهنامهء وزين « گيله‌وا » چاپ شده و مىشود ، نشانهء آن است كه شاعران گيلك ، نمىخواهند خود را از انديشه‌هاى ادبى جهان امروز به دور نگاهدارند . آنان مىخواهند « كوتاه‌سرائى » را هم در كنار كارهاى بزرگ ادبى كه زمان و وقت زيادى براى خلق و آفرينش آنها لازم است حفظ نمايند . و مانند اكثر شاعران ايرانى و جهان ، در همهء زمينه‌هاى نو و جديد طبع‌آزمائى كنند . دوبيتيهاى گيلكى و فارسى ، اشعار كوتاه و طرحهاى ادبى و موزون نيمائى و آثار شعرگونه كه شاعران پارسىگوى تاكنون آنها را انتشار داده‌اند و نيز شعرهاى كوتاه هجائى ژاپنى كه به زبان فارسى بارها ترجمه و چاپ شده است نمادهاى راستين اين گونه انديشه‌هاى هنرى است . « واكا » و « هايكو » در ادبيات ژاپنى ، محصول فكرى شاعرانى است كه مىخواهند لحظاتى از اوج احساس و يا انديشه را بيان كنند . واكا ( اشعار سى و يك هجائى ) را گويند ، « ماتسو مونى فوزا » مشهور به « باشو » يكى از شاعران بزرگ قرن هفدهم ژاپن و سرايندهء اشعار واكا و استاد بىرقيب هايكو است . هايكو نيز اشعارى 3 سطرى است كه در مجموع 17 هجا را شامل مىشود . « 5 » بطور كلى اين نوع اشعار داراى سابقه‌اى طولانى است ، در لحظاتى كوتاه خلق مىشود و حكايتگر اوج احساس و انديشهء پرشور شاعر و سراينده مىباشد . هساشعر نيز در شمار اين نوع آثار قرار دارد . ترانه‌هاى محلى و گيلكى سرودهاى آهنگين استان گيلان ، اين اقليم سرسبز ترانه‌هاى محلى و شعرهاى آهنگين ، هيچگاه از موسيقى و اشعار آهنگين محلى جدا نبوده و نيست . لالائيها و دوبيتيهاى شيرين و دلنشين روستايى ، كه در سراسر گيلان رواج دارد و به عنوان ادبيات شفاهى ، سينه‌به‌سينه نقل مىشود ، در ابتدا مايهء الهام شاعران ، موسيقيدانان و آوازخوانان اين ديار بوده است . امّا موسيقى محلى و كلام آهنگين گيلانى ، از زمانى بيشتر مورد توجه قرار گرفت كه خوانندگان گيلانى ، اشعار محلى را بر ملوديهاى متنوع ، استوار كرده

--> ( 5 ) . آن ابر سياه بر سر كوه * آهى است كه از دل من برخاسته بر جهان نشسته