چندين‌بار سيلابهاى سفيدرود مقبره و بناى آن را از بين برده است . بناى فعلى كه ساختمانى زيبا با كاشيكاريهاى رنگارنگ دارد ، بر روى بناى سابق كه در اوائل اين قرن ساخته شده بود احداث شده است . آستانهء اشرفيه به‌عنوان يك محل زيارتى در گيلان از اهميت زيادى برخوردار است . سابقا به هنگام برداشت پيله ابريشم تجار و بازرگانان در اين محل جمع شده و به كار خريدو فروش مىپرداختند . اهميت زيارتى امامزاده سيد جلال الدين اشرف و انبوه مسافران و زائرانى كه براى زيارت بدانجا مىروند ، به تدريج روستاى قديمى آستانه را به شهرى درخور اهميت با انبوهى از فعاليتهاى تجارى و خدماتى تبديل كرده است . آستانه اشرفيه در سالهاى اخير عنوان يك شهرستان مستقل پيدا كرد و بدين ترتيب روزبه‌روز به اهميت اين مركز زيارتى در استان افزوده مىشود . پ - بىبى حوريه : مقبرهء اين امامزاده كه در سالهاى اخير بيشتر مورد توجه قرار گرفته است ، در نزديكى غازيان ، بعد از دهكدهء ساحلى قرار دارد . گنبد و بارگاه آن طى سالهاى اخير به شكل زيبائى نوسازى شده است . ساختمان قديمى آن بسيار ساده بود و تنها براى روستاهاى اطراف اهميت زيارتى داشت . ليكن پس از تجديد بناى آن از حدود 20 سال پيش روزبه‌روز بر اهميت زيارتى آن افزوده شده است . ت - امامزاده ابراهيم و سيد قاسم در جنوب آستارا : اين بقعه در 10 كيلومترى جنوب شهر آستارا واقع شده است . بناى آن در سالهاى اخير نوسازى گرديده و مناره‌هائى به گنبد قبلى نيز اضافه شده است . امامزاده سيد ابراهيم و سيد قاسم هردو از پسران امام موسى كاظم ( ع ) هستند و بارگاه آنان زيارتگاه شهروندان آستارا و روستاهاى اطراف آن است . 4 - 3 - مساجد تاريخى بيشتر مساجد گيلان قدمت زيادى ندارند و از نظر هنر معمارى نيز داراى شكلى ساده و بىپيرايه هستند . اما درها ، محرابها و ضريحها كه اغلب از چوب ساخته شده‌اند . هريك شاهكارى از هنر زمان خود به شمار مىروند . مهمترين مساجد تاريخى استان گيلان كه از نظر جذابيت هنرى و معمارى داراى اهميت بوده و ارزش توريستى دارند عبارتند از : الف - اسپيه‌مزگت يا سفيدمسجد : اين مسجد در نزديكى روستاى ديناچال تالش قرار دارد و بر روى خرابه‌هاى آن آثارى از گچ‌برى و كتيبه‌اى به خط كوفى برجاى مانده كه نشانگر سابقهء تاريخى طولانى آن است . اسپيه‌مزگت قديمىترين مسجد برجاى مانده در گيلان است و دريغا كه در گذر زمان آثار فرسودگى و ويرانى بر چهرهء آن روزبه‌روز بيشتر مىشود . در كتاب « از آستارا تا استارباد » توصيف مختصرى از اين مسجد قديمى به عمل آمده است . آنچه بيش از هرچيز بيننده را به حيرت مىاندازد ، علت وجودى چنين مسجدى در اين نقطه دورافتاده است . آن‌هم مسجدى به آن عظمت و با آن قدمت تاريخى كه كتيبهء كوفى بر آن گواهى مىدهد . اسپيه‌مزگت در شرق جاده انزلى - تالش و در محل كيش‌خاله ديناچال واقع شده است . در اين‌كه اسپيه‌مزگت يك مركز عبادى بزرگ بوده ترديدى نيست . اما تاكنون هيچگونه آثارى مبنى بر وجود يك مركز شهرى يا سياسى در حوالى آن مشاهده نشده است . شكل اسپيه‌مزگت كه از چهار دهليز و يك رواق چهارگوش تشكيل شده و امروزه قسمتى از آن از بين رفته است بيشتر به آتشكده‌هاى زردشتى پيش از اسلام شباهت دارد و ممكن است بعدها روى آن بناى فعلى ساخته شده باشد . از طرف ديگر نام فارسى مزگت به جاى مسجد با تركيب اسپيه به معناى سفيد از نظر واژه‌شناسى نيز مىتواند كمكى به يافتن بناى اصلى اوليه اين مسجد نموده و تا حدودى علت وجودى آن را روشن سازد . ب - مسجد صفى يا سفيدرشت : اين مسجد از بناهاى زيباى مذهبى شهر رشت است و گفته مىشود كه بناى اصلى آن در دورهء صفويه ساخته شده است . وجه تسميه اين مسجد به محمد باقر ميرزا معروف به صفى ميرزا پسر بزرگ شاه عباس مىرسد كه در محلى نزديك به اين مسجد و به فرمان پدرش كشته شد . اين محل كه قتلگاه شاهزاده جوان و بىگناه بود ، بعدها به دستور شاه عباس شهيديه نامگذارى شد و محل بست و پناهگاه مجرمان به شمار مىرفت . مسجد صفى داراى گچ‌بريها و كاشيكاريهاى زيبايى است و به دليل قدمت تاريخى از اهميت فرهنگى و هنرى و توريستى زيادى برخوردار است . 5 - 3 - جاذبه‌هاى فرهنگى جهانگردى در گيلان فعاليتهاى فرهنگى در گيلان بسيار متنوع و گسترده است . آنچه كه تحت عنوان جاذبه‌هاى فرهنگى از نظر گيلانگردان مىتواند جالب توجه باشد ، برخى از آداب‌ورسوم و ورزشهاى سنتى مردم است كه در نوع خود از ويژگيهاى خاصى برخوردار است . مهمترين فعاليتهاى فرهنگى با جذابيت توريستى در گيلان عبارتند از : كشتى گيله‌مردى ، ورزاجنگ ، ريسمان‌بازى و برخى فعاليتها و سنتهاى ديگر . « 13 » در گويش محلى گيلكى كشتى گيله‌مردى همان كشتى روستايى است كه بر اساس موازين پهلوانى سنتى ايران انجام مىگيرد و از مقررات جديد ورزش كشتى پيروى نمىكند . از جمله اين‌كه زمان كشتى گيله‌مردى تا تعيين برنده نهايى ادامه مىيابد . در اين مراسم كه غالبا در نقاط روستايى و در فضاى باز انجام مىگيرد ، پهلوانان سرشناس روستاهاى مختلف براى انجام مسابقه در محل معينى حاضر مىشوند . قبل از شروع مسابقه طبل و شيپور براى ايجاد هيجان به صدا درمىآيند و سپس پهلوانان با لباسهاى محلى كه عمدتا از شلوارى بلند و چسبان تشكيل شده وارد ميدان مىشوند . اين كشتى در سالهاى اخير مورد توجه سازمان تربيت‌بدنى استان قرار گرفته و براى احياى آن سازماندهى ويژه‌اى در برگزارى مراسم كشتى گيله‌مردى صورت مىگيرد . يكى ديگر از رسوم گيلانيان كه جاذبهء توريستى دارد ورزاجنگ است . ورزا در گويشهاى محلى گيلان به گاو نر گفته مىشود . جنگ ورزا از جمله سرگرميهاى نواحى روستايى گيلان است و بر سر آن شرطبنديهاى زيادى انجام مىگيرد . گاوهاى نر كه براى اين منظور اخته مىشوند از قدرت جنگاورى و مبارزه زيادى برخوردارند . به هنگام جنگ ورزا ميدان وسيعى را

--> ( 13 ) . در فصل ديگرى از كتاب حاضر تحت عنوان آداب‌ورسوم و سنتهاى گيلان در اين زمينه به تفصيل سخن گفته شده است .