ابراهيم اصلاح عربانى
452
كتاب گيلان ( فارسى )
به جنگل است . به ويژه در نواحى تالش جنگل با فاصلهء اندكى از ساحل قرار دارد كه اين خود زيبائى طبيعى ساحل را دوچندان مىكند . در اين مناطق بسيارى از مسافران مىتوانند از سايبان طبيعى درختان جنگلى براى اقامت استفاده نمايند . سواحل سنگلاخى عمدتا در مصب رودخانهها وجود دارند . اما چون جريان آب ، سنگهاى رودخانهاى را فقط تا فاصلهء محدودى از سطح دريا جابجا مىكند ، لذا وسعت سواحل سنگلاخى چندان زياد نيست . عمق نسبتا خوب دريا از امتيازات ديگر سواحل دريائى گيلان است . در بسيارى از قسمتهاى ساحلى ، خشكى با شيب بسيار ملايمى در دريا ادامه مىيابد . اين شيب ملايم گاهى آنچنان ناچيز است كه مىتوان دهها متر در دريا پيش رفت بدون اينكه عمق آب از نيم متر بيشتر شود . اين سواحل از نظر شنا و آبتنى براى خانوادهها اهميت زيادى دارند ، زيرا كودكان و نوجوانان مىتوانند بدون فراهم ساختن دغدغهء خاطر براى والدين در عمق متناسب با سن و توانائى خود به شنا و آبتنى بپردازند . تپههاى ماسهاى كه در امتداد سواحل گيلان كشيده شدهاند ، بقاياى تراسهاى قبلى دريا بوده و يا در نتيجهء حركت امواج و باد به وجود آمدهاند . بر روى اين تپههاى ماسهاى ، متناسب با فصل رويش گياهى و قابليت آنها انواع گياهان خودرو مىرويند و به مناظر ساحلى درياى خزر در گيلان چشمانداز بديعى مىبخشند . از مهمترين انواع رويش بر روى ماسههاى ساحلى انار وحشى و تمشك وحشى است . تمشكهاى وحشى كه از اواسط فصل تابستان مىرسند ، در ميان مسافرانى كه طبيعت گيلان را مىشناسند و براى تفرج در سواحل دريا به گيلان سفر مىكنند دوستداران فراوانى دارد . ميوهء انار وحشى نيز كه ترش است ، پس از رسيدن در فصل پائيز براى تهيهء انواع غذاهاى محلى به كار مىرود . تپههاى ماسهاى سواحل گيلان را مىتوان بهشت خانوادگى به ويژه براى كودكان دانست . اين ماسهها كه تاكنون به يمن برخى تمهيدات از آلودگى به دور ماندهاند ، دانهبنديهاى مختلفى دارند و از همينرو براى بازى كودكان ، حمام آفتاب ، قدم زدن ، ورزش ، پيادهروى و حتى مقاصد درمانى از طريق خوابيدن در زير تل انبوه ماسههاى داغ اهميت فراوانى دارند . در كنار آنها به طور موضعى پوستهء برخى صدفهاى دريائى يا به اصطلاح محلى گوشماهى در رنگهاى سفيد و قهوهاى و يا آميزههاى ديگر بر روى ماسههاى نرم ساحلى انباشته مىشوند . اين صدفها كه در ميان كودكان و نوجوانان مشتاقان زيادى دارند ، مىتوانند ساعتها آنان را سرگرم كرده و به خود مشغول سازند . در سواحل ماسهاى مسافران مىتوانند به نحو مطلوب از اوقات فراغت خود و آب دريا استفاده نمايند . ويژگى سواحل ماسهاى گيلان ، ادامهء آنها در كف درياست به نحوى كه هنگام آبتنى و شنا در سواحل مزبور خطر برخورد با صخرهها و سنگها به هيچ روى وجود ندارد . در اينجا لازم مىداند در مورد سواحل ماسهاى نكته مهمى را متذكر شود : متأسفانه به دليل عدم شناخت برخى از مردم از توپوگرافى كف دريا ، گهگاه حوادث ناگوارى پيش مىآيد . برخى از مسافران كه شناخت كافى از دريا ندارند ، فكر مىكنند كه سطح دريا در نزديكى ساحل همهجا كمعمق است . در حالىكه عملا اينطور نيست . سواحل كف دريا ادامهء همان ناهمواريهاى ساحلى است . هرجا كه زمين با شيب ملايمى به دريا ختم شود ، به همانترتيب شيب در كف دريا نيز ادامه مىيابد و هنگامىكه شيب تند شود ، چه بسا كه ادامهء شيب تند به كف دريا نيز كشيده شود . در اينصورت عمق دريا در همان چند متر اول زياد مىشود و برخى بدون آگاهى از اين وضع و عدم آشنائى به فن شنا به سرعت وارد آب شده ، خود را در معرض خطر غرق شدن قرار مىدهند . وضعيت توپوگرافى كف دريا در نزديكى ساحل از وضع ساحلى جدا نيست . به استثناى مصب رودخانهها به ويژه دلتاى سفيدرود و رودهاى بزرگ كه كف دريا از مواد شن و ماسه و قلوهسنگهاى حمل شده به وسيلهء آب انباشته مىشود ، در بقيهء سواحل توپوگرافى كف دريا مشابهت كاملى با توپوگرافى ساحل دارد . در اينگونه سواحل كف دريا نيز به صورت تراسهاى موازى درآمده و به تناوب گود يا برآمده مىشود . يكى ديگر از جاذبههاى جهانگردى و ايرانگردى سواحل گيلان ، قابليت قايقرانى و ورزشهاى آبى است . هرچند كه جستهوگريخته قايقهاى پاروئى و موتورى در سواحل بندر انزلى ، غازيان و كياشهر به اين امر اختصاص داده شدهاند ، اما در مجموع حجم اين فعاليتها ناچيز است . ورزشهاى آبى و استراحت و تفريح از طريق قايقرانى از جمله فعاليتهاى ورزشى مطبوع و مورد علاقهء مردم مىباشد . ليكن فرهنگ اين ورزش و تفريح تاكنون در كشور ما رشد نيافته و آنچنانكه بايد و شايد عموميت پيدا نكرده است . اصولا ورزشهاى آبى به دليل نياز به وسائل مخصوصى مانند ابزار اسكى آبى ، قايق كشش و لباس مخصوص جزو ورزشهاى لوكس به شمار مىآيند . لذا از محدودهء طبقات معينى كه امكانات كافى در اختيار دارند و با فرهنگ اين ورزشها آشنا هستند فراتر نمىروند . اما تمامى اين محدوديتها و مشكلات اجرائى و عملى ، نمىتواند قابليت سواحل دريائى گيلان را براى ورزشهاى آبى و قايقرانى كه مشتاقان و علاقمندان فراوان دارند ، نفى نمايد . سواحل دريائى را از نظر امكانات و تأسيسات مىتوان از يكديگر تفكيك كرد . آن قسمت از سواحل دريا كه راههاى ارتباطى و جادهها از كنار آن مىگذرند ، به دليل وجود تقاضا كموبيش از برخى امكانات سود مىبرند . در سواحل نزديك شهرها و يا در داخل شهرهاى ساحلى امكانات فراغتى و اقامتى بيشترى وجود دارد . اما در سواحلى كه با راههاى اصلى فاصله دارند ، به دليل عدم آشنائى همگان با اين سواحل تأسيساتى نيز براى مسافران وجود ندارد . در فاصلهء رودخانهء شفارود تا آستارا كه جاده سراسرى از ساحل دور مىشود و طول آن در ساحل غربى درياى خزر به بيش از 120 كيلومتر مىرسد ، تقريبا هيچگونه تأسيسات و تجهيزات عمومى وجود ندارد . تنها به طور پراكنده دكههائى در بعضى از سواحل احداث شدهاند كه به طور سنتى برخى خدمات اوليه را ارائه مىدهند . اما سواحل مزبور به دلايل ديگرى مورد توجه گروه خاص از مسافران قرار دارند . آن دسته از مسافران تابستانى كه ميانهء خوبى با نواحى ساحلى شلوغ و پرجمعيت ندارند و در جستجوى جاى خلوتى هستند ، به سواحل فاقد تأسيسات اقامتى و پذيرائى بيشتر علاقه نشان مىدهند . اينان با استفاده از سايبانهاى طبيعى درختان ساحلى ، لوازم خود را بر روى چمنهاى نرم ساحل پهن كرده و يك محيط خانوادگى مطبوعى دور از دغدغه و شلوغى انبوه مردم