فصل دوازدهم گيلانگردى 1 - گيلانگردى از ديدگاه ايرانگردى و جهانگردى آنان‌كه شوق و ذوق سفر دارند و در اين رهگذر گيلان را ديده‌اند ، مىدانند كه شناخت گيلان در يك سفر چندروزه ممكن نيست . در گيلان بايد گيلانگردى كرد تا با مظاهر و ارزشهاى آن آشنا شد . چراكه در جاىجاى گيلان ديدنيها آنقدر فراوان و متنوعند كه براى ديدن آنها گيلانگردى لازم است . از همين‌رو اگر واژهء « گيلانگردى » را براى سير و سياحت گيلان به كار مىبريم نه قصد اغراقى بوده و نه از روى تعصبى خاص . گيلان يعنى سرزمين جنگل و باران ، سرزمين برنج و نوغان ، بستر رودهاى خروشان و پهنهء رويش بنفشه‌ها ، پامچالها ، نيلوفرهاى آبى و زيستگاه قوها ، مرغابيها و هزاران گياه و زياى ديگر ، جائىكه جلگه و دريا و كوهستان روى درهم مىسايند و روز و شب امواج خروشان دريا بر ساحل ماسه‌زارهاى آن بوسه مىزنند ، سرزمينى است سرشار از حيات و مملو از تلاش و نشاط . طبيعت سحرانگيز آن به همان نسبت كه مايهء پويش است و سختكوشى ، الهام‌بخش آرامش است و نيروبخش انديشه و خلاقيت . حتى رودهاى سركش و خروشان آن نيز هنگامىكه به جلگه‌هاى سرسبز و هموار مىرسند ، آرامشى خاص به خود مىگيرند ، آرامشى همراه با حركت موزون در نهرها ، جويبارها ، تالابها و پهنهء برنجزارها . آرى در گيلان حتى رودها نيز به آرامش مىرسند تا چه رسد به انسان كه نيازمند آرامش است و طالب راحت جان . ديدنيهاى گيلان چشم و دل خستهء انسان را نور و دمى تازه مىبخشند . اينجا سرزمينى است كه همهء مظاهر طبيعت يك جا در آن جمع شده‌اند تا نياز انبوه انسانهائى را كه ارتباطشان با طبيعت