مىشود ( عكس 40 رنگى ) . به طور كلى اين بناها در معمارى داخلى مشابهتهاى بسيارى با معمارى مذهبى ساير نقاط ايران دارند . به ويژه در مساجد كه عمدتا همان اشكال هندسى متداول در مساجد ايران به گونه‌اى ساده‌تر به كار گرفته شده‌اند . به عنوان نمونه مىتوانيم شكل 35 - پلان همكف بقعهء خواهر امام - رشت . شكل 36 - برش از پلان بقعهء خواهر امام - رشت . شكل 37 - پلان همكف بقعهء مير شمس الدين - لاهيجان . مسجد اكبريه در لاهيجان را معرفى كنيم كه همان طاقيها و جرزها با كاربنديهاى سقف عينا در اين بنا به كار گرفته شده است ( عكس 42 رنگى ) . از گونه‌هاى نادر در بناهاى مذهبى گيلان مىتوانيم به بقعهء پيرمحله در رودسر اشاره كنيم . اين ساختمان مذهبى با پلانى هشت ضلعى و ديوارهاى ضخيم ، كه در نماى بيرونى داراى قابهاى متعدد است ، تا حدودى مشابه نمونه‌هاى معمارى مذهبى ساير نقاط ايران مىباشد . فرم يادمان‌گونه آن يا گنبد كامل گشته و هم‌چنين ستونهائى حجيم با اتصال موزون به سقف زيبائى خاصى بدان بخشيده است . بقعهء پير جنگى در بازكيا گوراب نيز از همين نمونه‌هاى متأثر از معمارى سنتى ايران به شمار مىآيد با همان فضاى مركزى و فضاهاى جنبى كه فضاى مربع‌گونه مركزى به وسيلهء پوشش گنبدى آراسته شده است . در اين بقعه نيز فضاى گنبد با سقف شيب‌دار پوشيده شده است . تقارن موجود در بقعه به دليل فضاى الحاقى مسجد در نماهاى جانبى شكسته شده و شكل بنا را تا حد يك بناى مسكونى پائين آورده است ( شكل 38 ) . شكل 38 - پلان همكف بقعهء آپير جنگى . آنچه كه در اين بناها جلب توجه مىكند طراحى نماهاى آن است . در مجموعهء مير شمس الدين نماى تكيه به گونه‌اى از پيش تعيين شده با فرم ورودى و پله‌ها كامل گشته است . فضاى پله‌ها با ستونهاى دو طرف كه در پائين به كرسى چينى متصل شده ، فرم يكنواخت و هماهنگى را به وجود آورده كه با نظم مشخصى در طول بنا تكرار شده است ، به ترتيبى كه ما بين نماى پشتى و نماى رو به حياط پيوندى به وجود آمده و به تبعيت از همين نظم ، نماى ايوانها با طاقچه‌ها و درها و پنجره‌ها شكل گرفته است . در اين ميان شكل خاص ستونها با سرستونهاى مكعبى و فرم ساده تزئينات كامل شده است . ورودى اصلى با دو بخش مجزا در طرفين آن به گنبد خانه متصل شده كه در يك سمت آن پله‌ها قرار گرفته‌اند . اين ورودى شكلى متقارن داشته و نماهاى جانبى آن با قابهاى ساده مزين گشته است . شيب مزين سقف كه گنبد داخلى را پوشانده ، مكمل تركيب ورودى است ( عكس 40 رنگى ) .