ابراهيم اصلاح عربانى
304
كتاب گيلان ( فارسى )
و عشايرى و عدم الزام عملى به ثبت اين واقعه از طرف مردم اقدامات صورت گرفته را در اين زمينه با موفقيت كافى مواجه نساخته است . ميزان مرگ و مير عمومى جمعيت استان گيلان در فاصلهء سالهاى 1352 - 1355 ( طرح اندازهگيرى رشد جمعيت ) 4 / 9 در هزار ( 6 / 9 در هزار در نقاط شهرى و 4 / 9 در هزار در نقاط روستائى ) برآورد شده است كه در مقايسه با ارقام مربوط به جمعيت كشور ( 5 / 11 در هزار در كل جمعيت ، 3 / 8 در هزار در جمعيت شهرى و 9 / 13 در هزار در جمعيت روستائى ) بهبود نسبى وضع ادامهء حيات در استان گيلان و نقاط روستائى را منعكس مىسازد . در طرح نمونهگيرى وزارت بهداشت و درمان ميزان مرگومير عمومى نقاط روستائى اين استان در سال 1364 برابر 4 / 5 در هزار و ميزان مرگو مير كودكان آن نقاط 6 / 52 در هزار اعلام شده است ، رقمى كه مىتواند كمتر از ميزان واقعى بوده باشد . سرشمارى سال 1365 تعداد مرگوميرهاى اعلام شده براى 12 ماه قبل از سرشمارى را به شرح زير اعلام كرده است : نسبت به جمعيت همان سال ميزانهاى مرگومير به شرح زير است : با توجه به آنكه در هيچ نقطهاى از جهان چنين سطحى از مرگومير در مقياس منطقه وجود ندارد بايد پاسخهاى افراد به سؤال مربوط به مرگومير در سرشمارى سال 1365 را نادرست و بسيار پايينتر از ارقام واقعى دانست . اين نقص به ويژه در تعداد مرگومير برحسب جنس به خوبى خودنمائى مىكند چه با توجه به سطح بهداشت و اميد زندگى در كشور ما و با درنظر گرفتن نزديكى تعداد مردان و زنان در استان گيلان و نقاط شهرى و روستائى آن ارقام مربوط به تعداد مرگومير برحسب جنس نادرست مىنمايد . آمارهاى اعلام شده از طرف سازمان ثبت احوال كشور نيز در سالهاى گذشته كمتر از ارقام واقعى بوده است . اين سازمان از يك سال پيش تلاش وسيعى را براى افزايش پوشش ثبت مرگومير در سراسر كشور و از جمله در گيلان آغاز كرده است ؛ به طوريكه تعداد مرگوميرهاى ثبت شده سال 1369 حدود 71 درصد بيش از ارقام ثبت شده در سال 1368 است . يكى از موارد ضعف تعداد مرگوميرهاى اعلام شده ، تفاوت غير قابل توجيه تعداد مرگومير برحسب جنس بوده است . اين اشكال در كليه آمارهاى مربوط به مرگومير اعم از آمارهاى اعلام شده در سرشماريها و يا نتايج مستقيم ثبت وقايع در ادارات مختلف سازمان ثبت احوال كشور و حتى در نمونهگيريهاى مربوط به مرگومير نيز به چشم مىخورد . تلاشهاى اخير سازمان ثبت احوال در گيلان به گونهاى كه از ارقام ثبت مرگوميرها از سال 1366 تا 1369 برمىآيد سرانجام به كاهش محسوس اين تفاوت انجاميده است ( جدول شمارهء 22 ) . جدول شمارهء 22 - تعداد مرگومير ثبتشدهء استان گيلان از سال 1366 تا 1369 . در سال 1366 نسبت ثبت مرگوميرهاى زنان نسبت به مردان در استان گيلان 7 / 49 درصد بوده كه اين نسبت در سال 1369 به 2 / 83 درصد رسيده است . ارقام جدول شمارهء 23 كه نسبت ثبت مرگوميرهاى زنان نسبت به مردان را در استان گيلان و نقاط شهرى و روستائى آن در سالهاى 1366 - 1369 نشان مىدهد حاكى از بهبود مستمر ثبت مرگوميرهاى زنان است . جدول شمارهء 23 - نسبت مرگ و ميرهاى ثبتشدهء زنان به مردان در آمارهاى ثبت احوال . گفتنى است كه نسبت مرگوميرهاى زنان به مردان با توجه به تركيب نسبى جمعيت و سطح اميد زندگى تغيير مىكند و در شرايط كنونى استان گيلان كه از اميد زندگى بالاى 63 سال برخوردار است . « 8 » اين نسبت كمتر از واحد و حدود 90 درصد تواند بود . بدينترتيب آمارهاى مربوط به ثبت مرگومير برحسب جنس در استان گيلان در چند سال اخير بهبود قابل توجهى يافته و احتمالا با ادامهء اين تلاشها به زودى به پوشش قابل قبول خواهد رسيد . در صورتى كه تعداد مرگوميرهاى ثبت شده در سال 1369 معادل كل
--> ( 8 ) . مطالعات جمعيتى طرح منطقهاى گيلان و مازندران ، مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازى و معمارى 1369 .