در همان سال وقوع تحقق پذيرفت و پوشش ثبت مواليد را در سطح قابل قبولى تأمين ساخت . در حال حاضر دو اشكال عمده در تأمين پوشش كامل ثبت مواليد وجود دارد : اول : مرگ‌وميرهاى اوان تولد و نوزادانى كه قبل از اخذ شناسنامه فوت مىكنند جزء آمارهاى مواليد به حساب نمىآيند . تعداد اين افراد كه در گذشته بسيار بالا بوده هنوز هم نسبتا زياد است . بررسيهاى مقدماتى نسبت آن را در شهر تهران بيش از 5 درصد كل مواليد نشان مىدهد . طبيعى است كه اين رقم بايد با توجه به بالا بودن سطح مرگ‌ومير نوزادان در شهرستانها به ويژه در نقاط روستائى كشور ، بالاتر از تهران باشد كه فاصلهء بين ولادت و ثبت مواليد نيز در آن نقاط طولانىتر از شهرهاى كشور و مخصوصا شهر تهران است . اين رقم را در استانهائى نظير گيلان كه بخشى از روستاهاى آن از امكانات ارتباطى سهل و ساده‌اى برخوردار بوده و به سهولت مىتوانند شناسنامه نوزادان خود را از سازمانهاى مستقر در نقاط شهرى دريافت دارند حدود 7 تا 8 درصد مواليد برآورد مىشود . دوم : محدود بودن آمارهاى منتشره از سازمان ثبت احوال كشور به جمعيت ايرانى اين سرزمين به ويژه در وضعى كه هيچگونه نشانه‌اى از بازگشت بخش عمده‌اى از خارجيان از جمله پناهندگان عراقى و مهاجران افغانى وجود ندارد . اثر اين عامل در سطح كشور قابل اغماض نيست و با توجه به برآوردهائى كه از تعداد خارجيان ( با احتساب پناهندگان كرد ) در كشور به عمل آمده است ، مىتوان سهم مواليد خارجيان در ايران را حدود 6 تا 7 درصد مواليد كشور تخمين زد . اثر اين عامل در استان گيلان به جهت قلت تعداد خارجيان كمتر از رقم برآورد شده براى كل كشور است برآوردهائى كه از سطح بارورى جمعيت استان گيلان در سالهاى گذشته صورت گرفته است به سالهاى 1345 ( تجزيه و تحليل نتايج سرشمارى ) و 1352 تا 1355 ( طرح اندازه‌گيرى رشد جمعيت در ايران ) و 1365 ( محاسبهء ميزانهاى بارورى از روى نتايج سرشمارى ) مربوط مىشود . بر اين اطلاعات آمارهاى ثبتى سالهاى گذشته را نيز ، كه از طرف سازمان ثبت احوال منتشر مىشود ، بايد افزود . ميزان مواليد جمعيت استان گيلان از روى نتايج سرشمارى سال 1345 به شرح زير برآورد شده است « 5 » . در جمعيت استان 49 در هزار در جمعيت شهرى 43 در هزار در جمعيت روستائى 51 در هزار گفتنى است كه به استناد همين مطالعه پائين‌ترين مقدار اين ميزان در مقياس استانى با 46 در هزار به استان مركزى ( در آن زمان تهران را نيز دربر مىگرفته است ) و بالاترين آن با 60 در هزار به استان كهكيلويه و بويراحمد مربوط بوده است . ميزان مواليد در نقاط شهرى استانهاى كشور نيز بين 42 در هزار در استان كردستان و 51 در هزار در استان ايلام قرار داشته و نقاط شهرى استان گيلان از اين لحاظ همطراز با نقاط شهرى استان مركزى بوده است و در نقاط روستائى وضعى مشابه با آذربايجان شرقى و خراسان داشته است . طرح اندازه‌گيرى رشد جمعيت كه بررسى آن در 7 نوبت 6 ماهه در فاصلهء سالهاى 1352 و 1355 توسط مركز آمار ايران انجام شده است ميزان مواليد در اين استان را به شرح زير به دست داده است : در جمعيت استان 0 / 35 در هزار در جمعيت شهرى 9 / 24 در هزار در جمعيت روستائى 2 / 40 در هزار به استناد يافته‌هاى اين طرح ، سطح بارورى جمعيت استان گيلان ، هم در نقاط شهرى و هم در نقاط روستائى ، پايين‌تر از ساير استانها بوده و در كل جمعيت استان نيز با اختلاف اندكى بعد از استان مركزى ( تهران را نيز دربر مىگرفته است ) قرار داشته است . تجزيه و تحليل نتايج سرشمارى سال 1365 كشور برحسب استان ، پائين‌تر بودن سطح بارورى جمعيت استان گيلان را تأييد مىكند . محاسبه ميزان مواليد به سه روش مختلف ( روش ويليام براس ، روش نسبت كودك به زن و روش مستقيم از روى آمارهاى ثبتى ) به رغم تفاوتهاى موجود بين آنها عموما بر پائين‌تر بودن ميزان مواليد در اين استان دلالت دارند . ارقام به‌دست‌آمده از اين‌روشها طى جدول شمارهء 19 نشان داده شده است . جدول شمارهء 19 - ميزان مواليد استان گيلان برحسب نقاط شهرى و روستائى در سال 1365 . چنين محاسبه‌اى براى ساير استانها نيز صورت گرفته و در بين آنها ميزان مواليد استان گيلان پائين‌تر از كليه استانهاى كشور است . براساس اين محاسبات ميزان مواليد كشور در مقياس استان بين حداقل 5 / 33 در هزار ( مربوط به استان گيلان ) و حداكثر 0 / 56 در هزار ( مربوط به استان سيستان و بلوچستان ) در نوسان بوده است . در نقاط شهرى استانها ، گيلان با 4 / 31 در هزار پايين‌ترين و سيستان و بلوچستان با 4 / 54 در هزار بالاترين ميزان مواليد را دارا بوده‌اند . ميزان مواليد نقاط روستائى استانهاى كشور نيز بين 8 / 34 در هزار ( در استان گيلان ) و 1 / 57 در هزار ( در استان سيستان و بلوچستان ) قرار داشته است . بعد از استان گيلان استانهاى تهران ( با 5 / 34 در هزار ) ، سمنان ( با 8 / 36 در هزار ) پايين‌ترين ميزانهاى مواليد را داشته‌اند . ميزان مواليد در نقاط شهرى استان تهران با 4 / 33 در هزار و ميزان مواليد نقاط روستائى استان مركزى با 0 / 38 در هزار ، بعد از گيلان پايين‌ترين مقادير

--> ( 5 ) . مواليد و بارورى در ايران ، مهدى امانى ، بخش جمعيت‌شناسى مركز مطالعات و تحقيقات اجتماعى دانشگاه تهران ، 1349 .