يافته و ماسوله تنها شهر استان گيلان بوده است كه در فاصله سرشماريها همواره از رشد منفى برخوردار بوده و جمعيت آن با كاهش محسوسى از 1942 نفر در سال 1335 به 1132 نفر در سال 1365 ( 42 درصد كاهش در يك دورهء 30 ساله ) تقليل يافته است . تغييرات جمعيت شهرهاى گيلان را مىتوان به گونهء ديگرى نيز پىگيرى كرد و آن دسته‌بندى شهرها برحسب طبقات جمعيتى است . اين امر به دو صورت امكان‌پذير است : اول ، بررسى جمعيت شهرهاى آخرين سرشمارى در سرشماريهاى قبل . دوم ، بررسى تعداد شهرهاى هريك از سرشماريها . در حالت اخير عنايتى به تغيير تعريف شهر به عمل نمىآيد و نقاطى كه در هريك از سرشماريها به هردليلى شهر به حساب آمده‌اند موضوع مطالعه و مقايسه قرار مىگيرند با توجه به آنكه جدول شماره 11 بر پايهء ديد نخست تنظيم شده و سوابق جمعيتى شهرهاى سرشمارى سال 1365 را در سرشماريهاى قبل به دست داده است در اين‌جا طى جدول شمارهء 12 به بررسى حالت دوم از اين بحث مىپردازيم . جدول شمارهء 12 - گروه‌بندى شهرهاى استان گيلان در سرشماريهاى عمومى نفوس و مسكن برحسب جمعيت . * . شامل شهرهاى فومن ، صومعه‌سرا ، لاهيجان ، لنگرود ، آستانه ، بندر پهلوى ( بندر انزلى ) ، رشت ، هشتپر ، آستارا و رودسر . * * . شامل شهرهاى رشت ، بندر پهلوى ( بندر انزلى ) ، لاهيجان ، آستانه ، بندر فرحناز ( بندر كياشهر ) . آستارا ، رودسر ، املش ، فومن ، صومعه‌سرا ، لنگرود ، هشتپر و رودبار . * * * . شامل شهرهاى آستارا ، بندر پهلوى ( بندر انزلى ) ، رشت ، لشت‌نشا ، رودبار ، منجيل ، املش ، چابكسر ، رودسر ، كلاچاى ، صومعه‌سرا ، ماسال ، هشتپر ، فومن ، آستانه اشرفيه ، بندر كياشهر ، سياهكل ، لاهيجان و لنگرود . * * * * . شامل 31 شهر مندرج در جدول شمارهء 4 . 2 - 5 - 2 تركيب سنى جمعيت گيلان در حالىكه جمعيت استان گيلان تحت تأثير ميزان بارورى خود كه پائين‌ترين سطح در بين استانهاى مختلف كشور است ، مىبايست از نظر تركيب سنى وضع متعادلترى مىداشت ، لكن اين وضع تنها در جامعهء شهرى محسوس بوده است . نسبت افراد كمتر از 15 ساله كه شاخص ساده‌اى براى سنجش تركيب سنى جمعيت است در نقاط روستائى استان ، بطوريكه ارقام جدول شمارهء 13 نشان مىدهد ، حتى از نقاط روستائى نيز بالاتر بوده است . جدول شمارهء 13 - نسبت جمعيت كمتر از 15 سالهء گيلان در مقايسه با جمعيت كشور به تفكيك نقاط شهرى و روستائى در سالهاى 1345 ، 1355 و 1365 . شايد دليل آن در تفاوت محسوس ميزانهاى مرگ و مير كودكان و برخوردارى نقاط روستائى اين استان از شرايط زيست و تغذيه مناسبترى ، در مقايسه با ساير نقاط روستائى كشور ، نهفته باشد . مقايسهء توزيع نسبى جمعيت استان ( جمعيت استاندارد 10 هزار نفرى ) به تفكيك نقاط شهرى و روستائى آن در سالهاى 1355 و 1365 ( جدولهاى شماره 14 و 15 ) از افزايش نسبى دامنه هرم سنى حكايت دارد كه از افزايش جزئى سطح بارورى و بهبود وضع بهداشت و ادامه حيات افراد كم‌سن به موازات افزايش نسبت شهرنشينى حاصل آمده است ( نمودارهاى شمارهء 1 و 2 ) . نمودار شمارهء 1 - هرم سنى مقايسه‌اى جمعيت سال ( 1355 - 1365 ) استان گيلان 3 - 5 - 2 ازدواج و زناشويى از 1479562 نفر جمعيت 10 ساله به بالاى سال 1365 استان گيلان 8 / 57 درصد را افرادى تشكيل مىدهند كه حداقل يك بار ازدواج كرده‌اند اين نسبت در جمعيت كشور حدود 61 درصد بوده و مقايسه بين آن‌دو نشانگر پائين بودن نسبى عموميت ازدواج در گيلان است : ( جدول شماره 16 ) مقايسهء ارقام جدول شمارهء 16 بر دو نكتهء زير دلالت دارد : 1 - با گذشت زمان فاصله بين ارقام مربوط به استان گيلان و كل كشور فزونى مىگيرد و اين فاصله هم در جامعه روستائى ، هم در جامعه شهرى محسوس است .