فصل ششم جمعيت 1 - دورهء پيش از مطالعات آمارى 1 - 1 استقرار انسان زمان استقرار انسان را در سواحل درياى خزر از جمله گيلان نمىتوان مشخص ساخت . بدون شك در آن زمان مرزى كه گيلان را از ساير نقاط كناره‌هاى خزر جدا سازد وجود نداشت . سرزمينى كه امروز گيلان ناميده مىشود طى قرنهاى متمادى با ساير نقاط سواحل خزر از جمله تپورستان يا طبرستان ، سرزمين آماردها ، رويان و رستمدار زندگى مشتركى داشته است . چندين هزار سال قبل در اين نقاط سرسبز و پرنعمت انسان استقرار يافته بود . محققان و باستانشناسان اروپائى و آمريكائى از جمله ژاك دمرگان ، كارلتون كون و دكتر اشميت در حفاريهاى نقاط مختلف كناره‌هاى خزر آثارى از استقرار انسان كشف كرده‌اند كه مربوط به دهها هزار سال قبل است . هيئت علمى دانشگاه فيلادلفيا به رياست دكتر كارلتون كون در سال 1330 شمسى در يكى از غارهاى سواحل خزر به نام هوتو استخوانهاى فسيل شدهء انسانهائى را كشف كرد كه احتمالا در 75000 سال قبل زندگى مىكردند . هيئت مزبور طى گزارشى به دانشگاه فيلادلفيا چنين اظهار نظر كرده است : اسكلت و جمجمهء غار هوتو به انسان جديد و كاملى تعلق دارد كه فقط در كرانه‌هاى درياى خزر پيدا شده و احتمال داده مىشود آنها اجداد مستقيم بشر امروزى باشند . كشفيات بعدى در رحمت‌آباد گيلان و گرگان نشان داد كه كرانه‌هاى خزر در مسير گيلان و مازندران و گرگان در دوره‌هاى مزوليتيك و نئوليتيك محل سكونت و استقرار انسانهائى بوده كه به اهلى كردن حيوانات و زراعت