خارج نشده . هنوز قضاياى عمدهء حياتى ما و شما حل نگشته . بااين‌حال شما در رشت و انزلى به اختلاف بلكه به منازعه شروع نموديد . هيچ انتظار آن را از دشمن نداشتيم ، چه رسد شماها كه دوست هستيد . دوائر جمهورى را اشغال كرديد ؛ احرار را توقيف كرديد ، به سمت ما خصمانه حمله كرديد و شليك نموديد . هيچ معلوم نيست كه مقصد شما چيست و با كى طرف هستيد . آيا ايران را فقط اين عده فرض نموديد ؟ آيا دشمن ما و شما را از ايران بيرون كرديد ؟ آيا ايران را از مستبدين تصفيه نموديد ؟ ما ممكن نيست به سمت شما تير خالى كنيم يا با شما عمليات خصمانه نمائيم . از جوانان كم‌تجربه ما هم كه حس كدورت در آنها شدت كرده جلوگيرى مىكنيم . اگر اين اقدامات شما دوام پيدا كند ناچاريم به هروسيله باشد به تمام احرار و سوسياليستهاى دنيا حالى كنيم كه وعده‌هاى شما بر خلاف صحت و اقوال شما عارى از صداقت است . به اسم سوسياليست حركاتى را دربارهء ما مرتكب شديد كه سزاوار قشون مستبدهء نيكلا و قشون سرمايه‌دارى انگليس است . با يك فرقهء آزادىطلب نوع‌پرست يا يك جمعيت انقلابى كه مشقتهاى پىدرپى چندين‌ساله ديده و هنوز هم محصور دشمنان آزادى است ، اين نوع معامله مىكنند ؟ آيا غير از اين يك مسئله ساده كه گفتيم فعلا عمليات شما در يك گوشهء ايران به جاى منفعت مضرت مىبخشد و مقصود را عقب مىاندازد و بايد صبر كرد و به تدريج عقيده را رسوخ داد ، عنوان ديگرى كرديم ؟ دوائر رشت و انزلى را تخليه كرديم و به شما واگذاشتيم و گفتيم ما گوشه‌گيرى اختيار مىكنيم ، شما اداره نمائيد . آيا اظهار ديگرى نموديم ؟ براى اين يك حقيقت مختصر بىپيرايه مقتضى بود كه عمليات خصمانه كنيد ؟ رويه قشون نيكلا را در انظار تجديد كنيد ؟ اهالى زحمتكش را به وحشت بياندازيد ؟ نمىتوانيم هيچ دليلى براى اين اقدامات شما تصور كنيم ، مگر اين‌كه بگوئيم جاسوسهاى انگليس به لباس شماها در ميان شما داخل شده ، اين گونه وقايع را ايجاد نمودند . در عالم برادرى شما را نصيحت مىكنيم كه اين اقدامات بىرويه ، شما را در ميان دوست و دشمن لكه‌دار و بدنام كرده و در ايران محل تنفر مىشويد . گرچه بعضى كوته‌نظران يا اشخاص مفسد ممكن است همچه جلوه دهند كه ما براى حركات غير منتظرهء شما با فشارهائى كه وارد مىكنيد به انگليسيها يا دولت ايران كه دشمنان ما و شما هستند تكيه كرده ، با آنها داخل مذاكره بر ضد شما خواهيم شد ، هرگز چنين چيزى نخواهد شد . به شما صريحا مىگوئيم ، هرقدر از شما بر خلاف انتظار فشار ديده شود و به ما خصمانه هجوم كنيد ، حتى اگر از شدت تضييقات ما را مجبور به دفاع هم كنيد ، با همهء اين تفصيل محال است به دشمنان شما و ما توجه كنيم يا از آنها كمك بخواهيم . تيرهاى شما را از مهربانيهاى دشمن بهتر خريداريم ، ولى در عالم برادرى از شماها تقاضا مىكنيم ما را بگذاريد در گوشهء جنگل راحت بمانيم و مجبورمان نكنيد با شماها كه برادر ما هستيد در حال كدورت باشيم و به تمام دنيا حركات بىرويه شما را ابلاغ نمائيم . در خاتمه از شما توقع داريم با اهالى مهربانى كرده و آنها را مطمئن نمائيد ، زيرا اول كار است . كدورت و زحمت ، اقدامات شما را در ساير نقاط ايران بىنتيجه خواهد گذاشت . امضاى كوچك جنگلى محل مهر كوچك مديوانى در پاسخ طى نامه تندى ميرزا را متهم به سوءاستفاده‌هاى مالى و همكارى با عناصر ضد انقلاب نمود . شكى نيست كه نامه مزبور با نظر رفقاى ايرانى از جمله احسان الله خان تنظيم و تحرير شده بود . نامه مديوانى به ميرزا كوچك خان بدين‌قرار است : 18 ذيقعده 1338 جناب ميرزا كوچك خان رقيمه مورخ 15 شهر جارى رسيد ؛ جوابا تصديع مىدهد : قبل از پيشآمدهاى اخير كه علت بزرگ آن خودتان بوديد و شهر را بىسرپرست گذاشته به جنگل رفتيد ميرزا اسماعيل همشيره‌زاده شما مراجعت سيصد نفر فدائى روس و پانصد نفر مجاهد ايرانى را كه با وسائل و افزار جنگى به انزلى آورده بودم به بادكوبه تأكيد مىنمود . در اين خصوص به شما نامه نوشتم ، متأسفانه جواب نرسيد ، ناچار به ملاقات ميرزا اسماعيل شدم . مشار اليه دو روز مرا براى جواب نامه و ملاقاتمان معطل كرد كه بىنهايت اسباب تحير و تعجب بود . آيا براى پيشرفت انقلاب و خارج نمودن دشمن قواء و لوازم جنگى لازم نيست ؟ از اين رفتار تعجب‌آورتان معلوم مىشود سركار در پيشرفت انقلاب و اخراج دشمن قائل به مسامحه هستيد به‌علاوه وجوهى كه از مردم گرفته شده معلوم نيست كجاها صرف شده است ؟ مهماتى كه رفقا از روسيه آورده هرجا كه خواسته‌ايد حمل نموده‌ايد ! زمام امور را تنها در دست شخص خود گرفته و با هيچ‌يك از رفقاى قديم خود ( احسان اللّه و خالو قربان ) كه در كليه زحمات با سركار شريك تضييقات بوده‌اند مشورت نكرده و آنان را بالاخره از روش و رفتارتان متنفّر ساخته‌ايد كه اجبارا از شما دورى جسته‌اند و شما اطرافيان خود را از عناصر خودپرست و ضد انقلاب جمع نموده نتيجتا با وجود مهيا بودن همه نوع وسايل براى حمله به دشمن دو ماه در رشت نشسته حركتى ننموده‌ايد . آنچه مهمات از جانب رفقاى روسيه فرستاده شد به جنگل حمل و عليه رفقاى انقلابى به كار برده‌ايد كه در نتيجه 5 نفر از دوستانمان مقتول و 15 نفر مجروح گشته و اين يك لطمه بزرگى بود كه از جانب شما به انقلاب وارد شد كه به‌هيچ‌وجه انتظار ديدنش را نداشتيم ! نصيحت شما را درباره اقدامات رفقاى ما و راهنمائيهائى كه نموده‌ايد به دقت خواندم . اظهار اين‌كه عمليات ما را به سمع احرار عالم مىرسانيد ما نيز به صداى رسا به همان مردان آزاديخواه خواهيم گفت كه سابقا شما يكى از انقلابيون ايران بوديد ليكن حالا از اقداماتتان چنين معلوم است كه از روش قديم عدول كرده به ضدّ مقاصد انقلاب گام برمىداريد ! براى ما اقدامات شما ناگوارتر از تيرهاى دشمنان انقلاب است و يك ضربه تأسف‌آورى است كه از يك مجاهد شهير ديده مىشود . از اينكه رفقا و مجاهدين توانستند در نهايت سهولت ادارات را قبضه كنند ثابت شد كه اكثرشان مخالف شما بوده و چون زمام امور را در كف داشته‌ايد چيزى نمىگفته‌اند ؛ فعلا انقلاب ، شما را از خود دور كرده و محال و ممتنع است كه اوضاع به شكل سابق برگردد ؛ با اين‌وصف در عالم نوع‌پرستى به شما نصيحت كرده مىگويم چنانچه مايل باشيد مجددا در اين راه خدماتى كنيد حاضرم براى پذيرفتن شما با رفقاى خود مذاكره نمايم شايد شما را قبول نمايند به شرطى كه در شوراى امور با ديگران مساوى باشيد و شخصا به امور مداخله‌اى ننمائيد .