سرمايه‌دارى ايران مىجنگيديم يگانه قوهء صحيح و لايق ما بوديم كه توانستيم با جرئت فوق العاده ، به اسم آزادى ، لواى سرخ انقلاب را بلند كرده ، به تمام دنيا آرزوى آزاد شدن از رنجهاى سرمايه‌داران خود را اعلام كنيم . لهذا بدون هيچ شك و ترديدى من به وسيلهء رياست كشتيهاى درياى خزر و نماينده كميتهء اجرائيهء مركزى فرقه اشتراكى روسيه ، رفيق اورژونيكيدزه ، اطمينان كامل خود را از قشون سرخ روسيه اظهار كرده و خواهش كردم كه آن قشون سرخ در ايران مانده ، كمك به قشون سرخ جوان ايران كه عجالتا حاضر به جنگ نيست بنمايند . بعد از اين استدعا كه قواى سويتى در ايران بمانند ، من مجبور شدم كه با شما اتحاد كرده ، ملت ايران و ملل ديگر آسيا را براى يك جنگ آزادىبخش دعوت و حاضر نمايم . ولى شكى نيست كه ملت ايران از انجام و عملى شدن مواد يادداشت رفيق چيچرين در ژوئيه 1918 كه دوباره از طرف نمايندهء روسيهء سويتى در تهران رفيق براوين و رئيس كشتيهاى جنگى بحر خزر رفيق راسكولنيكوف در روز ورود خود به انزلى تكرار شده بود ، مرا وادار كردند كه از انعقاد يك اتحاد جديد با سويتيها خوددارى نمايم . پروپاگاند از طرف فرقهء اشتراكى در ايران عجالتا ممكن نيست ، زيرا كه پروپاگانديستها شرايط زندگانى ملت ايران را نمىشناسند . در موقع خود ، من به نمايندگان روسيه اظهار كردم كه ملت ايران حاضر نيست كه پروگرام بالشويكها را قبول كند زيرا كه اين كار عملى نبوده و ملت را وادار خواهد كرد كه به طرف دشمنان ما بروند . نمايندگان فوق با من هم عقيده گرديده و طرفدار من شدند ، زيرا فهميدند با اين راه ممكن است ما را به مقصد خود در مشرق برساند . « 35 » همچنين فقط به توسط اين سياست است كه تسلط انگلستان را از مشرق دور و نفوذشان را از مملكت ما محو خواهد كرد . من با رفقاى خود داخل شهر رشت شده و دولت سويتى را تشكيل داده و بيرق سرخ انقلاب را بلند كرديم ، تا هنگامىكه رفيق راسكولنيكف در بحر خزر و در سواحل ايران بود ما در كارها موافقت داشتيم ، ولى همين‌كه ايشان عازم مسكو گرديد عقيده نمايندگان روسيه كه در ابتدا براى كارهاى مشرق داشتند ، به كلى تغيير كرد و اين تغيير نتيجه‌هاى ذيل را بخشيد : 1 - دولت آذربايجان بر ضد تمام اعتراضات جمهوريت ايران و بدون حقى تمام اجناس و مال التجارهء اتباع ايران را تصرف كرد ، در صورتىكه آذربايجان قول داده بود كه مال التجارهء اجناس فوق را براى رفع حوائج قشون سرخ و ملت ايران به ايران برگرداند . حتى قول داده بودند كه اگر از اجناس و مال التجارهء فوق مصرف به محلى ديگر شده باشد ، در عوض ، ايشان مال التجاره‌ها و اجناس ديگر بدهند . ولى امروز او ( دولت آذربايجان ) به ما پيشنهاد مىكند قرارداد جديدى را امضا بكنيم كه به وسيلهء قرارداد مذكور تمام حقوق ملت ايران را محو كند . 2 - دولت آذربايجان قدغن كرده است كه اتباع ايران آزادانه عودت به ايران نمايند . 3 - بر طبق مواد يادداشت رسمى رفيق براوين كه از طرف رفيق راسكولنيكوف هم تكرار شد ، تمام امتيازات روسيه در ايران به ملت برمىگشت ، ولى همين‌كه دولت جمهورى ايران خواست از اين امر استفاده نمايد دولت آذربايجان شروع به ضديت نمود . 4 - هرچند ما با نمايندگان روسيه تصميم و قرار داديم كه مسلك اشتراكى را در بين اهالى پروپاگاند نكنند ، ولى رفيقى كه گاه خود را نمايندهء روسيه و گاهى نمايندهء فرقهء عدالت معرفى مىكرد ، با چند نفر از اشتراكيون ايرانى كه از روسيه وارد شده بودند و عادت و اخلاق ملت را نمىفهميدند ، متينگها داده و اعلاميه انتشار داده و دخالت در كارهاى داخلى دولت سويتى ايران نموده ، اعتبار دولت را ساقط و زير پاى او را خالى كردند . قواى نظامى انگليسيها را تقويت كردند . او حتى من و رفقاى خودم را آلت و همراه سرمايه‌داران ناميده و روزبه‌روز كارهاى انقلاب را خراب كرده حالت ما را درنظر ملت خيلى اسف‌انگيز نشان مىدهد . از تمام نقاط ايران طبقات ملت بر ضد پروپاگاند اشتراكى اعتراض نمودند و اظهار مىدارند كه هيچ همراهى به انقلاب نخواهند كرد . مخصوصا مردم رشت كه چند ماه قبل حاضر بودند كه خود را براى رسانيدن به انقلاب به آتش و آب بياندازند ، امروز در تحت نفوذ اقدامات اشخاص فوق عقب گرد كرده و حتى حاضر هستند كه دست به طرف ضد انقلابيون دراز كنند . 5 - من مىدانم كه در تمام ممالك آزاد ، پروگرامهاى هرفرقهء سياسى آزادانه انتشار مىيابند ، ولى پروگرامى كه در ايران پروپاگاند مىشود بر ضد تمايلات جمعيت بوده ، فقط عاقبت از جلو رفتن انقلاب جلوگيرى كرده ، فكر ضد انقلاب را تعقيب خواهد كرد . 6 - رئيس قشون سرخ پياده شده در انزلى ، رفيق كاژانوف بر طبق دستور تلگرافى رفيق تروتسكى در تحت اختيار دولت ايران واقع شده و بر طبق همان دستور او تبعيت ايران را قبول كرد ، براى اينكه بتواند عضويت كميتهء انقلابى ايران را دارا باشد . احضار رفيق عضو شعبه سياسى شرق از ايران خواسته شده و او حركت به روسيه كرد ، هرچند دولت انقلابى ايران بر ضد حركت وى اعتراضاتى كرده بود . دخالتهاى نامشروع در كارهاى داخلى جمهورى و نبودن شرايط معين در بين طرفين سبب شده‌اند كه انقلابيون ايرانى از خود سلب مسئوليت كنند و نمىتوانند با اين اوضاع كار كنند . ما قدم اول را براى رسيدن به آزادى برداشتيم ولى خطر ديگرى به ما مىرسد يعنى اگر ما از دخالت خارجه در كارهاى داخلى و خارجى جلوگيرى ننمائيم اين دليل مىشود كه ما به مقصد خودمان يعنى آزادى نخواهيم رسيد زيرا به جاى دخالتهاى يك دولت خارجه كه وجود داشت دولت ديگرى در كارها دخالت كرده ما در تحت نفوذ خواهيم افتاد . ما حق نداريم افتخارات انقلابى خودمان را كه در جنگهاى چند ساله تحصيل كرديم محو كرده و به حقوق ملت خيانتكار باشيم . اگرچه اين تمايلات اشخاصى هستند كه با ناموس انقلابى من بازى مىكنند . براى همين ، به جهات فوق الذكر ، من رشت را ترك كرده و به پناهگاه سابق خود در جنگل رفته و در آنجا منتظر جواب موافق

--> ( 35 ) . در كتاب سردار جنگل تأليف ابراهيم فخرائى جمله مزبور بدين‌شرح تصحيح شده است : « زيرا تشخيص دادند كه فقط با اتخاذ اين سياست است كه مىتواند ما را به‌وصول به مقاصدمان در شرق كامياب سازد . . . »