ابراهيم اصلاح عربانى

211

كتاب گيلان ( فارسى )

انتخاب و معرفى آرم جمهورى ايران : نقش شير و خورشيد در وسط و داس و چكش در بالاى آرم . به جريان انداختن تمبرهاى مخصوص : تمبرهاى احمد شاه با مهر سور شارژ « پست حكومت جمهورى شوروى ايران » . تحويل و تحول در سازمانهاى دولتى : انتخاب رؤسا و مسئولان جديد و اخراج عده‌اى از مأمورين قبلى . برقرارى ارتباط با شوروى : به منظور مبادله كالاهاى بازرگانى . تعطيل بانكهاى خارجى و طرح تأسيس بانك ملى : از محل دريافت اعانه و استفاده از جواهراتى كه توسط خانم ابوكف از باكو آورده شده و در اختيار جنگل گذاشته شده بود . تأسيس كلاس شبانه : جهت تدريس علوم اقتصادى و سياسى و جامعه‌شناسى . بازداشت عده‌اى از رؤسا و مسئولان ادارات از جمله محسن صدر ( صدر الاشراف ) رئيس عدليه و دكتر عيسى صديق ( صديق اعلم ) رئيس معارف و اوقاف . محدوديت خروج از گيلان : كسب پروانه براى مسافرت از خط انزلى يا خط عراق ( تهران تا انزلى ) . نخستين اختلاف نظر قابل ذكرى كه بين سران جنگل بروز كرد در مورد تعيين تكليف رؤساى ادارات گيلان بود . افسران روس و تندروها معتقد بودند كه رؤساى ادارات بايد فورا اعدام شوند تا در تمام نقاط كشور به اهميت انقلاب گيلان پى برده شود و ترس و رعب حاصل از آن موجبات پيروزى آزاديخواهان و تصرف ساير شهرها را فراهم سازد . عده‌اى نيز با اعدام آنان مخالف بودند و مىگفتند كشتن عده‌اى كه گناه و تقصير آنان به اثبات نرسيده موجب بدنامى است و حس تنفر و انزجار مردم را نسبت به جنگليها برمىانگيزد . ميرزا كوچك خان با عقيده گروه دوم موافق بود . نفوذ فوق العاده او در آن ايام موجب شد كه بازداشت‌شدگان از مرگ نجات يابند و طى دوازده روز يكى بعد از ديگرى آزاد شوند . دكتر عيسى صديق در خاطرات خود مىنويسد : « . . . پاسى از شب گذشته خبر آوردند كه بلشويكها و ياران افراطى آنها فشار آورده‌اند كه رؤساى ادارات دولتى تيرباران شوند . بعضى از همكاران عصبانى و برخى ناراحت شدند ولى عده‌اى آرام ماندند و تغييرى در حال آنها ديده نشد . من از زمره اخير بودم . وجدانم راحت بود كه تا آخرين دقيقه با نهايت دلسوزى و جديت وظائف خود را انجام داده بودم . . . بامدادان شنيده شد كه تمام شب راجع به سرنوشت رؤساى ادارات بحث بسيار شديد و گفتگوى طولانى صورت گرفته است . افسران روسى و بلشويكها معتقد بوده‌اند كه رؤساى مزبور بايد همان شب اعدام شوند تا در تمام مملكت رعب و هراس توليد گردد و فتح و تصرف ساير شهرهاى ايران با مقاومت روبرو نشود . در مقابل اين عقيده ميرزا كوچك خان گفته است كه رؤساى ادارات هموطنان من هستند و بدون سبب نبايد مزاحم آنان شد . اگر تقصيرى كرده باشند بايد آنها را محاكمه كرد و طبق حكم دادگاه عمل نمود و الّا بدون دليل من و همراهانم اجازه نخواهيم داد به آنان آسيبى برسد . بالاخره وطن‌پرستى و عقايد دينى و ايستادگى سخت ميرزا كوچك خان و قوه‌اى كه در اختيار داشت و تهديدى كه نموده بود مانع اجراى نقشه شوم بلشويكها شده بود . . . » « 30 » پس از اعلام اسامى كميسرهاى انقلاب براى ساير سازمانهاى دولتى نيز مسئولان و مشاورانى تعيين شد كه بلافاصله مشغول كار شدند از آن جمله سعد الله درويش به سمت رياست گارنيزون ( ساخلو ) و امنيت شهر انتخاب گرديد . وى يك روز پس از انتصاب خود اعلاميه زير را منتشر ساخت : اعلان در اين موقع كه از طرف شوراى انقلابى هيئت شوراى جمهورى ايران ، رياست گارنيزون و كماندانى شهر رشت به اينجانب محول و واگذار شده است ، براى تأمين شهر و آسايش خاطر اهالى مواد ذيل را مجرى مىدارد : 1 - از تاريخ نشر اين اعلان ، كليهء مراجعات قشون سرخ شوراى جمهورى در شهر رشت بايد مستقيما به ادارهء كماندانى شهرى واقع در منزل سپهدار اعظم رجوع شود . 2 - كليهء قشون و كليهء كسانىكه به هر اسم‌ورسم اسلحه حمل مىنمايند بايد بعد از نشر اين اعلان در ظرف سه روز از تاريخ اعلان ، هرروزه از ساعت دو قبل از ظهر خود را به مركز كماندانى معرفى نمايند . 3 - رؤساى كليهء ادارات كشورى بايد در ظرف 48 ساعت صورت جامعى از كليهء اعضاء و اجزاء ادارات تحت مسئوليت خود تهيه نموده و به دفتر فوق الذكر ارسال دارند . 4 - كليهء كسانىكه از خط انزلى يا خط عراق خيال مسافرت دارند بايد قبلا خود را معرفى نموده و اجازهء رسمى حاصل نمايند . 5 - اهالى محترم و قشون سرخ بايد مراعات عادات مملكتى و شعائر دينيه را نموده ، مرتكب منهيات نشوند . در صورت مخالفت به سختى مجازات خواهند شد . 6 - اهالى محترم بايد روش مسالمت‌كارانهء شوراى جمهورى را با حسن سلوك مبادله كرده و در تشييد اركان تشكيلات جديد صميميت خود را به منصهء ظهور رسانند . رئيس گارنيزون و كماندان شهر - سعد اللّه درويش 21 رمضان 1338 بدين‌ترتيب كليه سازمانهاى دولتى غير از پادگان نظامى در اختيار انقلاب قرار گرفت حتى شهربانى و ژاندارمرى نيز تسليم شدند . طى آخرين مذاكره روز چهارم خرداد 1299 ميرزا كوچك خان به مسئولان پادگان نظامى تكليف كرد كه تسليم قواى جنگل شوند . مذاكرات بين ميرزا و افسران پادگان مدت شش ساعت به طول انجاميد . در مورد نتيجه مذاكرات دو قول متفاوت وجود دارد يكى مربوط به ابراهيم فخرائى است كه مىنويسد : « گفتگو با فرماندهان قزاق تا روز 24 خرداد مطابق با 27 رمضان 1338 طول كشيد و آخرين مذاكره بعد از شش ساعت جرّوبحث در خانه امجد السلطنه بدون اخذ نتيجه به پايان

--> ( 30 ) . يادگار عمر ، دكتر عيسى صديق ، جلد اول ، چاپ سوم ، مهرماه 1352 ، صفحه 211 و 212 .