اقدامات خلاف و غير قابل تحمل مسيو نوز بلژيكى ( از آن جمله حضور او در مجلس بالماسكه با لباس روحانيت ) و اعمال زشت و خشونت‌آميز عين الدوله صدر اعظم و علاء الدوله حاكم تهران مردم پايتخت و سپس بسيارى از استانها و شهرستانهاى ايران را براى قيام برانگيخت . مظفر الدين شاه فرمان مشروطيت را روز چهاردهم مرداد 1285 شمسى امضاء كرد . انقلاب مشروطيت در زمان سلطنت مظفر الدين شاه به وقوع پيوست اما علل انقلاب و ريشه‌هاى آن تنها مربوط به دوره پادشاهى اين سلطان بىكفايت نيست . پنجاه سال حكومت استبدادى ناصر الدين شاه ، تعدى حكام و خرابى مملكت و ظلم‌وستم قدرتمندان در اين دوره و دوره‌هاى سلطنت پادشاهان سلف تاب‌وتوان تحمل را از مردم سلب كرده بود . نشانه‌هاى بسيارى از عصيان و نارضايى در جامعه آن روز مشاهده مىشد اما ناصر الدين شاه و شاهزادگان قاجار هرنوع حركت مردمى را به شدت سركوب مىكردند . اعتراض يك پارچه ملت عليه قرارداد تنباكو و قتل ناصر الدين شاه توسط ميرزا رضا كرمانى شدت نارضايى و خشم و عصيان مردم ستمديده و مظلوم را به خوبى نشان مىدهد . آشنايى قشرهايى از توده‌ها با فرهنگ و تمدن كشورهاى پيشرفته و افكار و انديشه‌هاى آزاديخواهى در آن كشورها زمينه را براى مبارزه با حكومت استبدادى فراهم ساخت . آزاديخواهان و روشنفكران ايران ، كه تنها راه رهايى ملت را در برقرارى حكومت دموكراسى و ايجاد نهادهاى مردمى مىدانستند افكار خود را از راههاى مختلف در جامعه رسوخ داده توده‌هاى مردم را با اين انديشه‌ها آشنا مىساختند . اقدامات خلاف و غير قابل تحمل مسيو نوز بلژيكى رئيس كل گمركات و اعمال زشت و خشونت‌آميز عين الدوله صدر اعظم ايران و علاء الدوله حاكم تهران ، مردم پايتخت و سپس بسيارى از استانها و شهرستانهاى ايران را براى قيام و اقدام عليه اين خلافكاريها برانگيخت . شور و هيجان مردم و شدت نارضايى چنان بود كه تمام نقشه‌هاى شيطانى و اقدامات خشونت‌بار هيئت حاكمه را درهم كوبيده خنثى كرد و سرانجام با پيروزى مردم خاتمه يافت . مظفر الدين شاه فرمان مشروطيت را روز چهاردهم مرداد 1285 شمسى برابر با جمادى الآخر 1324 قمرى امضاء كرد . نظامنامه انتخابات مجلس شوراى ملّى نيز در ماه بعد تنظيم و تصويب شد . در آخرين روزهاى شهريورماه 1285 ( رجب 1324 ) طبقات مختلف مردم در تهران مشغول انتخاب نمايندگان خود شدند . به ولايات نيز دستور داده شد كه نمايندگان خود را انتخاب كرده معرفى نمايند اما همزمان با ايام انتخابات در تهران اهالى تبريز و رشت دست به اعتصاب و تعطيل زده در كنسولگريهاى انگليس متحصّن شدند و تلگرافهائى به تهران مخابره كردند . مؤلف تاريخ بيدارى ايرانيان وقايع اعتصاب و تحصن در كنسولگريها را نوشته است اما از علت تحصّن مردم تبريز اظهار بىاطلاعى كرده و در مورد رشت نيز فقط به نقل دو تلگراف كه از سوى اهالى اين شهر مخابره شده قناعت نموده است . متن تلگرافها تا حدودى علت اعتصاب و تحصن گروهى از مردم گيلان را در كنسولگرى انگليس روشن مىسازد . متن نخستين تلگراف بدين‌شرح است : « در مجلس محترم شوراى ملى حضور مبارك حجج الاسلام و پيشوايان دين عرض و استدعا مىنمائيم ، چون پس از تظلمات و دادخواهى اهالى تهران به تفصيلى كه مشهود خاطر مهر مظاهر ملوكانه افتاد و مكرر دستخط مرحمت آيت ، در آزادى و خلاص قاطبهء اهالى ايران شرف صدور يافته و ما رعاياى فقير گيلانى كه تاكنون دچار وضع سابق بوديم و نتوانستيم به جز وساطت و شفاعت يكى از دول متحابه ، دايرهء اظهارى در آزادى و خلاصى خودمان