سالهاى دراز همچنان تندرست و نيرومند و پرشور به آفرينش فرهنگى خودشان ادامه دهند ، و الگوى شمار بيشترى از جوانان ما قرار بگيرند . و السلام عليكم و رحمت الله و بركاته . سخنرانى ايرج افشار به نام نگارندهء بود و هست چون اين مجلس دلپذير براى اداى احترام بىشائبه به احمد منزوى است بر كمينه فرض شد دعوت همكارانه و راستين او را براى حضور در مجلسى كه دوستدارانش به هم مىنشينند بپذيرم و از دقايق همصحبتى و تجديد ديدار آنان لذت‌ياب شوم . پس از صبورى و لطف شما مدد مىگيرم و به‌عنوان كسى كه چهل سال بيش با او هم‌آرزو و همراه بوده است چندبندى دربارهء اين نادره كار قلمرو كتابشناسى ايران - كه به‌طور اخص براى نوشته‌هاى زبان فارسى جانمايه گذارده و به‌طور اعم عاشق دلباختهء كتاب و نسخه بوده و هست - زحمت بدهم . در يك كلام ، ابن نديم كنونى ما تا سال 1353 تعداد 49022 نسخه را با ذكر كيفياتى كه مىبايد در شش جلد « فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى » و پس از آن 6914 نسخهء خطى را تا سال 1361 در چهار جلد « فهرست مجموعهء گنج بخش » و بالاخره حدود بيست هزار عنوان كتاب را - كه اگر حسابم نادرست نباشد - به تخمين شصت هفتاد هزار نسخه خواهد بود تا سال 1375 در چهارده جلد « فهرست مشترك پاكستان » به ما شناسانيده و جز اينها موفق شده است پنج مجلّد از كتاب ارزشمند خود به نام « فهرستوارهء كتاب‌هاى فارسى » را كه مرجعى هميشگى براى پژوهشگران خواهد بود به طبع برساند . پنج جلد نخستين آن توسط اين انجمن چاپ شده و از جلد ششم به توسط مركز دائرة المعارف بزرگ اسلامى به چاپ خواهد رسيد به حكم آنكه شاعر هم گفته است : « سر همان جا نه كه باده خورده‌اى » . جز اينها او در نگارش شش جلد « فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء مجلس » و نه مجلّد « فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء ملّى ملك » ركن ركين بوده و با ارادتمندان خود همكارى صميمانه و دلسوزانه داشته است . و باز بايد دانست كه فهرستهايى هم دربارهء كتابخانه‌هاى هند نشر كرده است . منزوىها را از موقعى كه كتابدار شدم شناخته‌ام . درين راه با هردو برادر كتابشناس ، كتابدار ، كتابدوست كتاب‌نويس همراه بوده‌ام . با علينقى پنجاه سال پيش در كتابخانهء دانشكدهء حقوق كنار هم مىنشستيم . هردو خادم آنجا بوديم و از لذت همسخنى با محمد تقى دانش‌پژوه بهره‌ور و از درياى دانش او گوهرياب بوديم و