تاريخ ، تنها يك‌بار به فارسى ترجمه شده است ، و آن همين ترجمه است . آغاز ديباچه خوارزمى : حمدى كه غايات اوهام به مبادى آن نرسد ، و ثنايى كه نهايات افهام . آغاز متن : ستايش بسيار ، متوالى حضرت پروردگار متعالى را در مرتبهء اول مىگويم . آغاز كتاب علم و در او هفت باب است . باب اول در فضل علم و تعلم و تعليم . باب دوم كدام علم فرض عين است . آغاز نسخهء قاهره : حمد بىحد و ثناى متضاعف آن خداى را كه دلها و خواطر پيش ادراك جلال او سرگردان و بىهوش است . مشترك 3 / 1228 احياء العلوم ، ترجمه ( 2 نسخه ) ؛ نسخه‌ها 2 / 1081 « ترجمهء احياء العلوم » ( 3 نسخه ) ، 1082 ( 1 نسخه ) ؛ پيش‌گفتار چ . خديوجم ؛ اعلام 2 / 1711 غزالى ؛ صفا 3 / 1189 ؛ پاكستان و هند 3 / 128 تا 132 دربارهء « احيا » و ترجمه‌هايش ، از آن ميان همين ترجمه . دانشگاه 16 / 724 كه در آنجا نشانى شش ترجمهء احتمالى آن را داده . فيلم 1 / 48 ( 2 نسخه ) ؛ قم ، فيضيه 2 / 27 ؛ نشريه 8 / 217 ربع مهلكات ، همانجا 110 ، آغاز : حمدى كه از غايت اوهام . بشير حسين ، شيرانى 2 / 207 ؛ بشير حسين ، شفيع 260 ربع چهارم ؛ تاجيكستان ، ملى 1 / 23 ؛ تركيه ، كتابخانه‌ها 275 ؛ ديباچهء خوارزمى ، منجيات ؛ توپكاپى 1 / 12 آغاز برابر نسخهء قاهره ، قاهره ، دار الكتب 1 / 75 ربع سوم ( مهلكات ) و ربع چهارم ( منجيات ) ؛ قاهره ، نامگو 119 . * احياء العلوم . ترجمه : انوار غياثى در اسرار الهى . متن همان ( - بالا ) . ترجمه از عبد المحمود الكافى ، المشتهر بالناصر الهروى . براى خزانهء مفخر ملوك شهريار غازى ، غياث الدنيا و الدين ، ابو محمد بن محمد بن محمد بن ابو بكر بن كرت خلد اللّه سلطانه . كه بايستى غياث الدين از خاندان كرت ( 729 - 730 ق / 1329 - 1330 م ) از اميران هرات باشد ، و ترجمه در ميان همان دو سال انجام گرفته باشد . آغاز ربع عادات از چهار ربع كتاب : سپاس و ستايش خداى جل جلاله كه رعايت عادات طبيعيه را چون اقامت عادات شرعيه . مشترك 3 / 1229 همان دو نام بالا ؛ پيش‌گفتار چاپ خديوجم ؛ دانشگاه 16 / 724 « ترجمهء احياء العلوم » و نشانى شش ترجمهء احتمالى آن ؛ نشريه 9 / 110 تا 113 « انوار غياثى در اسرار الهى » با فهرست 9 - 10 كتاب آن ، و سرآغاز بالا . نسخه از آرشيو سيمونوف . فرهنگستان تاجيكستان . ديال سنگه 3 / 125 - 228 « انوار غياثى » ؛ گنج 2 / 547 « احياء العلوم ، ترجمه » . * احياء العلوم . ترجمه . متن همان ( - بالا ) . ترجمه‌ها ناشناخته كه بايستى بررسى شود . يكى نيستند . مشترك 3 / 1230 ( 2 نسخه ) . ازبكستان ، تاشكند 4 / 321 ( 4 نسخه ) ؛ بلوشه 1 / 121 آغاز : حمد مر خداى را كه ملك حكيم است و جواد كريم است ؛ شوروى ، سالتيك ، شدرين ، 93 ؛ گنج 2 / 548 آغاز افتاده ؛ فرهنگستان ، نامگو 1 / 36 .