خلخالى ، متخلص به عزلتى ( زنده 1306 ق / 1626 م ) . ( - كدوى مطبخ قلندرى ) . برگردان « مخاطبة النفس » از تقى الدين ابراهيم كفعمى ( 840 - 905 ق ) است . آغاز : قوافل حمدات خالصات بىغايات خداوند زيباى بىهمالى را . نسخه‌ها ( 2 ) 2 / 1681 ؛ ذريعه 20 / 166 ش 2413 ، همانجا 9 / 717 « ديوان عزلتى » ؛ اعلام 1 / 152 ادهم ، همانجا 3 / 1907 كفعمى ؛ طبقات 10 / 16 ابراهيم كفعمى ؛ صفا ( 3 ) 5 / 1497 « اربعين » . نشريه 3 / 408 نسخهء دهخدا ش 2 / 287 . * مخاطبة النفس . ملا جعفر فرزند محمد باقر فرزند حسن على شرف الدين شوشترى ( د 1335 ق ) موعظه و پند و اندرز است . ذريعه 20 / 166 ش 2412 ؛ طبقات 14 / 280 ؛ اعلام 1 / 427 جعفر التسترى . * مختار الاختيار على مذهب المختار . از قاضى اختيار تربتى هروى ، اختيار الدين حسن فرزند غياث الدين حسينى ( د 928 / 1522 م ) . در ديباچه گويد : كه چندگاه در هرات متصدى امور فتوا و متكفل مهمهء قضا هستم ، از من خواسته شد ، دربارهء امر قضا و آداب قضا به نوشتن سجلات به فارسى - كه زبان متعارف است كارى بنگارم . به سال 898 / 2 - 1493 م ، در 3 « مبحث » ساخته است : مبحث يكم . آداب و رسوم و احكام و آنچه از توابع آن است ، 10 « مجلس » : مجلس 1 - در 3 « قضيه » ، در بيان قضاوت و صحت و تقليد از آن ، 2 - قبول قضاوت يا احتساب ، 3 - خصوصيات و متعلقات آن ، چهار « قضيه » ، 4 - اخذ كفيل ، 5 - سوگند خوردن ، هفت « قضيه » ، 6 - تزكيه و تعديل ، 7 - حبس ، در 3 « قضيه » ( كيفيت حبس ، كسانى كه مىتوان و يا نتوان حبس كرد ، رفتار با زندانى ) ، 8 - وكالت و توكيل ، 9 - وصايت و قواميّت ، 10 - آنچه از توابع قضاوت است ، شش « قضيه » ، مبحث دوم ، در شروط از حجج و وثايق ، در 1 « ديباچه » و 22 « كتاب » و 1 « خاتمه » در 3 « باب » : كتاب 1 - خريد و فروش ، 2 - وثايق نكاح ، 3 - وثايق طلاق ، 4 - عتاق ، 5 - وكالت ، 6 - كفالت ، 7 - حوالت ، 8 - هبت ، 9 - وديعت ، 10 - عاريت ، 15 - اجارت ، 20 - مضاربت ، 21 - مزارعت ، 22 - معاملت و مساقت ، مبحث سوم در بيان محاضر و سجلات و ما يتعلق بها . آغاز 1 : خطبهء حمد الكتاب كريم حجة قاطعه . . . اما بعد ، فيقول العبد . . . . كه چون تمهيد قواعد موسسه . آغاز 2 : بعد از حمد خالق قوى و قدر حاكم . . . . فيقول ( برابر نمونهء 1 ) . آغاز 3 : حمد له . صلات . فيقول العبد ( برابر نمونهء 1 ) . مشترك 4 / 2446 ( 13 نسخه ) ؛ كشف الظنون 1 / 74 « اساس الاقتباس » او ؛ اعلام 1 / 149 ؛ طبقات 10 / 18 ؛ نفيسى 1 / 278 ؛ هدية العارفين 1 / 317 ؛ گلچين ، تاريخ تذكره‌ها 2 / 509 كه نادرست آن را از حماسه‌هاى تاريخى دانسته ؛ صفا ( 3 ) 5 / 1610 . نشريه 8 / 235 ، همانجا 9 / 20 ؛ يزد ، شيروانى 5 / 1758 . ازبكستان ، تاشكند 4 / 292 ( 2 نسخه ) ؛ بنگال ، آسياتيك 7 ؛ پيشاور ، عبد الرحيم