( 2 ) 10 / 950 ، همانجا 15 / 228 ؛ ملك 6 / 19 ؛ ملى ، تهران 1 / 148 ؛ نشريه 2 / 81 « رساله در سياست » ، همانجا 6 / 193 « . . . تهران به تركستان كمال نظم را دارد » . * دلگشا . از شيخ الاسلام آخوند احمد حسين‌زاده . در تدبير منزل و سياست مدن چ : تفليس ، 1299 ق ، سنگى ، 256 + 21 ص . مشار 2 / 2185 . موزهء بريتانيا ، چاپى 90 « هذا كتاب المسمى بدلگشا » . * دلگشا : رسالهء دلگشا . از خواجه عبيد الله زاكانى قزوينى ( د 772 ق ) . يكى از بهترين كارهاى منثور اوست ، در دو بخش : عربى و فارسى هريك دربرگيرندهء « حكايت » هاى كوتاه است شوخى و انتقاد ، برخى دربرگيرندهء نكته‌هاى تاريخى . در « كليات » او چاپ شده است . آغاز : الحمد لله على نعمائه و نواله و منه و افضاله . . . چنين گويد . . . عبيد زاكانى . نسخه‌ها 5 / 3562 « دلگشا : رساله » ( 7 نسخه ) ؛ مشترك 4 / 2213 نامش ؛ نفيسى 1 / 201 زندگىنامه و نام كارهايش از آن ميان « رسالهء دلگشا » ؛ ذريعه 9 / 706 « ديوان عبيد زاكانى » و نام چند كارش از آن ميان « دلگشا » ؛ صفا ( 2 ) 3 / 963 « عبيد زاكانى » ، 1272 « رسالهء دلگشا » ؛ مشار 2 / 2185 « دلگشا يا ظرايف و لطايف » گرد آمده از چند كتاب از آن ميان از كتاب عبيد زاكانى ، نشانى 3 چاپ . ادبيات 1 / 396 ؛ تبريز ، ملى ، يونسى 2 / 760 ، همانجا 3 / 1124 « رسالهء دلگشا » آغاز برابر نمونه ؛ دانشگاه 10 / 1885 ؛ فيلم 1 / 166 ، همانجا 2 / 77 ، 198 نسخهء سنا ش 14778 ، همانجا 3 / 107 همراه « منتخب اللطايف » ؛ نشريه 2 / 91 . تركيه ، استانبول ، منظوم 272 - 270 « رسالهء دلگشا » ؛ تركيه ، مغنيسا 85 ؛ حميديه 1181 در « كليات » او نوشته 898 . * دليل الاحسان : وعظ المسلمين . از ميان عبد الله واعظ ملتانى ، كه « راحت المؤمنين » ( هف ) را در 1112 ق / 1700 م نگاشته است . در ديباچه مىگويد : بنده . . . عبد الله الملقب به الواعظ المتوطن دار الامان ملتان اين پند چند را . . . از كتاب « اسباب المغفرت » و غيره جمع كرده « دليل الاحسان » نام نهاد . در 8 « باب » : 1 - توحيد بارى ، 2 - نعت محمد ( ص ) ، 3 - صفت چهاريار ، 4 - نصيحت خلق در برابر خويشان و همسايگان ، 5 - قناعت و فقر حضرت پيامبر ، 6 - خلق ايشان ، 7 - منع از بدعت ، كفر و رسوم كفر ، 8 - فضيلت ذكر . از « اسباب المغفره » ( هف ) برمىآيد كه واعظ ملتانى متن اين كتاب ( اسباب المغفرت ) را بر شاگردان مىخوانده و آنان با دگرگونىها از آن ، به نام خود تحرير مىكرده‌اند ( - مشترك 4 / 2332 ) . چندبار چاپ شده . آغاز 1 : حمد له . صلات . بدان اسعدك الله تعالى كه اكثر مردمان در اين روزگار . آغاز 2 : حمد له . كه واحد است و لا شريك است و اشرف مخلوقات . آغاز 3 : هزاران هزار حمد و سپاس مر صانعى را كه بناى هفت آسمان . مشترك 4 / 2332 ( 20 نسخه ) با سرآغازها و